Λόγος Επετείου: Σχέσεις, άνθρωποι, αγώνες και η ευθύνη της επόμενης μέρας.
Στην επετειακή εκδήλωση για τα 40 χρόνια της εταιρίας μας, η ιδρύτρια και Managing Partner της εταιρείας μας Μίνα Καούνη μίλησε για τη διαδρομή, τους ανθρώπους, τις επιχειρήσεις, το κοινωνικό αποτύπωμα και τη μετάβαση στη νέα εποχή.
Αγαπημένες φίλες κι αγαπημένοι φίλοι,αγαπημένες συνεργάτιδες και συνεργάτες, παλιοί και νέοι, συνοδοιπόροι μιας μακράς διαδρομής, Είναι μεγάλη χαρά — και μεγάλη συγκίνηση — να σας βλέπω όλους απόψε εδώ.Όχι απλώς για να γιορτάσουμε έναν αριθμό,αλλά για να τιμήσουμε σαράντα χρόνια σχέσεων, εμπιστοσύνης και κοινών αγώνων.
Λένε πως ο χρόνος στη δικηγορία μετριέται με προθεσμίες, δικασίμους και ώρες εργασίας.Όμως απόψε, κοιτάζοντας εσάς, συνειδητοποιώ ότι ο χρόνος μετριέται μόνο με το αποτύπωμα που αφήνουμε στις ζωές των άλλων.
Κοιτάζοντας γύρω μου αυτόν τον χώρο, δεν βλέπω μόνο πελάτες ή συναδέλφους. Βλέπω την ιστορία της ζωής μου.
Πριν από 40 χρόνια, ξεκίνησα με ένα μικρό γραφείο στην Πειραιώς, ασκούμενη ούσα, τότε ήταν πιο χαλαρά τα πράγματα και ένα τεράστιο όραμα.
Σήμερα, αυτό το όραμα έχει το πρόσωπο όλων εσάς.
Όταν ξεκίνησε αυτό το γραφείο, πριν από τέσσερις δεκαετίες,δεν υπήρχε η έννοια της «μεγάλης δικηγορικής εταιρίας». Στα χρόνια που ακολούθησαν, όμως, συναντηθήκαμε με επιχειρήσεις που δεν υπήρξαν ποτέ απλοί πελάτες. Ήταν άνθρωποι με όνειρα, ρίσκα, αγωνίες, με στιγμές αβεβαιότητας και στιγμές δικαίωσης. Συμπορευτήκαμε με επιχειρήσεις που ξεκίνησαν ως ιδέες και έγιναν κολοσσοί.Δεσμευτήκαμε στην ανάπτυξή τους, όχι ως ψυχροί νομικοί παραστάτες, αλλά ως άνθρωποι που πίστεψαν στο δικό τους μεράκι. Μαζί τους Mεγαλώσαμε Μαζί τους Ανησυχήσαμε Μαζΐ τους Πανηγυρίσαμε.
Οφείλω ένα βαθύ και ειλικρινές ευχαριστώ στον Βελισσάριο Χαριμαδόπουλο και στον Νίκο Χαριμαδοπουλο που πρόσφατα χάσαμε, οι οποίοι με εμπιστεύθηκαν από τα πρώτα μου βήματα — σχεδόν από φοιτήτρια — και με μύησαν στον απαιτητικό και συναρπαστικό κόσμο των υγρών καυσίμων και της ασφάλτου με θηριώδεις και άπληστες εταιρίες πετρελαιοειδών απέναντι ως αντίδικες. Και οι επιχειρήσεις πολλαπλασιάστηκαν με το real estate, τα ξενοδοχεία , το ιατρικό και φαρμακευτικό δίκαιο, το φορολογικό στο οποίο διαπρέψαμε , το ποινικό φυσικά , γιατί επιχείρηση χωρίς ποινικές Προεκτάσεις, ας είμαστε ειλικρινεις, δεν υπάρχει, και σχεδόν όλους τους δικαιικούς τομεις.
Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων, συχνά αναρωτιόμουν αν άξιζε η ένταση, η κούραση, η επιμονή. Και σχεδόν πάντα η απάντηση ερχόταν από τους ανθρώπους. Από ένα απλό «ευχαριστώ». Από μια συνεργασία που άντεξε. Από μια υπόθεση που κερδήθηκε με καθαρούς όρους.
Αυτές οι στιγμές είναι που σε κρατούν όρθια, όχι για έναν χρόνο, αλλά για δεκαετίες. Μια δικηγορική εταιρεία, όμως, δεν είναι οι τοίχοι της, αλλά οι άνθρωποί της. Θέλω να ευχαριστήσω κάθε συνεργάτη που πέρασε από το γραφείο αυτά τα 40 χρόνια.Από την πρώτη μου ασκούμενη μέχρι τους σημερινούς μου συνεργάτες. Εσείς ήσασταν η δύναμή μου.Εσείς κάνατε το «εγώ» «εμείς», αποδεικνύοντας ότι η νομική επιστήμη είναι ομαδικό άθλημα υψηλών επιδόσεων.
Τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τους ανθρώπους του γραφείου.Όσοι έμειναν, όσοι έφυγαν, όσοι συνέχισαν αλλού — όλοι άφησαν κάτι.Κι όλοι με δίδαξαν κάτι πολύ σημαντικό , ότι τους συνεργάτες σου πρέπει να τους σέβεσαι, γιατί, χωρίς αυτούς, στο σημερινό πολυδαίδαλο και συνεχώς μεταβαλλόμενο νομικό περιβάλλον, όσο ικανός κι αν είσαι ,δεν μπορείς να καταφέρεις τίποτα . Όλοι συνέβαλαν στο να γίνει αυτό το γραφείο μια ζωντανή δικηγορική εταιρία.Μια εταιρία με σκέψη, διάλογο, διαφωνίες και πάθος.
Σήμερα, κοιτάζοντας την ομάδα του γραφείου μας, νιώθω βαθιά υπερηφάνεια και ειλικρινή ευγνωμοσύνη. Γιατί δεν μιλάμε απλώς για μια ομάδα άριστων νομικών,αλλά για ανθρώπους με κρίση, ήθος και ευθύνη — ανθρώπους που κουβαλούν την υπογραφή του γραφείου όχι μόνο στις υποθέσεις, αλλά και στη στάση τους. Επιλέχθηκαν για το υψηλό επιστημονικό τους επίπεδο,αλλά και για τη βαθιά τους δέσμευση στη φιλοσοφία μας: δικηγορία με εντιμότητα, αποφασιστικότητα, τόλμη και καινοτομία. Το «think out of the box» δεν είναι για εμάς σύνθημα τοίχου· είναι καθημερινή άσκηση σκέψης και ευθύνης. Πιστεύω ακράδαντα ότι ο χαρακτήρας μιας δικηγορικής εταιρίας δεν διαμορφώνεται στο καταστατικό της, αλλά καθρεφτίζεται στους ανθρώπους της — και εξελίσσεται μαζί τους. Και να μη ξεχάσω βέβαια τους πολλούς εξωτερικούς μας συμβούλους, συμβολαιογράφους, πραγματογνώμονες, μηχανικούς, οικονομολόγους, τον αγαπημένο μας οικονομικό σύμβουλο κι εξαιρετικό λογιστή Χριστο Κριγκα και την ομάδα του που μας προσέχουν σαν τα μάτια τους και την καλύτερη digital marketing εταιρία της Ελλάδας, τους πολύτιμους rulers μας, Νηρέα, Ράνια και όλη την ομάδα, σας ευχαριστώ πολύ, καμιά καμπάνια επαγγελματική ή κοινωνική δεν θα ήταν εφικτή χωρίς εσάς.
Κι όμως, όσο σημαντική κι αν είναι η τεχνική αρτιότητα, ποτέ δεν θελήσαμε να είμαστε απλώς τεχνοκράτες του νόμου.Ο δικηγόρος δεν είναι μια μηχανή που επεξεργάζεται άρθρα και παραγράφους. Είναι φρουρός της δικαιοσύνης, της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας. Γι’ αυτό επιλέξαμε να σταθούμε δίπλα σε γυναίκες που βίωσαν ενδοοικογενειακή βία, όταν η κοινωνία τις αγνοούσε. Να αγωνιστούμε και θα αγωνιστούμε μέχρι να γίνει για τη νομική κατοχύρωση του όρου γυναικοκτονία. Να παλέψουμε για δικαιώματα που φάνταζαν αυτονόητα, αλλά δεν ήταν. Να υπερασπιστούμε μειονότητες που δεν είχαν φωνή. Να προστατεύσουμε πολιτικές ελευθερίες που άλλοι θεωρούσαν δεδομένες μέχρι που τις απείλησαν.Αυτές οι υποθέσεις δεν ήταν πάντα κερδοφόρες. Αλλά ήταν απαραίτητες. Μας υπενθύμιζαν γιατί διαλέξαμε αυτό το επάγγελμα. Εγώ προσωπικά διάλεξα αυτό το επάγγελμα σε ηλικία 10 ετών, όταν διάβασα την αγόρευση του Ηλία Ηλιού στη δίκη του Λουντέμη. Πόσο καθοριστικά μπορεί να επηρεάσει τη ζωή σου ένας ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ένα role model, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη σου, είναι πραγματικά εκπληκτικό. Δυστυχώς πέθανε πριν μπορέσω να του εκφράσω την καταλυτική επίδρασή του.
Η ζωή μας — και η κοινή μας πορεία — δεν περιορίστηκε ποτέ στις αίθουσες των δικαστηρίων.Συναντηθήκαμε στους κοινωνικούς αγώνες, στους δρόμους, σε δημόσιες εκδηλώσεις.Δίπλα σε βουλεύτριες και βουλευτές, δημοσιογράφους, δικηγόρους εκτός γραφείου, ανθρώπους που πίστευαν ότι το δίκαιο από τη γένεσή του μέχρι σήμερα ουδέποτε υπήρξε ουδέτερο, άφυλο κι αταξικό.
Και εδώ θέλω να σταθώ σε έναν αγώνα βαθιά προσωπικό για μένα: τη γυναίκα δικηγόρο.
Ακόμη και σήμερα, σε έναν κόσμο που αλλάζει, ο σεξισμός στη νομική πραγματικότητα δεν έχει εξαφανιστεί. Οι γυναίκες συχνά πρέπει να αποδείξουν περισσότερα, να αντέξουν διπλά, να διεκδικήσουν τα αυτονόητα. Δεν υπάρχει γυναίκα δικηγόρος που να μην έχει να διηγηθεί περιστατικά σεξισμού, παρενόχλησης ή απαξίωσης λόγω φύλου — σε κάθε φάσμα της δικηγορικής δραστηριότητας. Ακόμα κι αν βρίσκεσαι σε προστατευμένο ή οικογενειακό περιβάλλον, ο σεξισμός σε βρίσκει παντού: στα ακροατήρια, στις γραμματείες, στις δημόσιες υπηρεσίες.
Ανάμεσα στις γυναίκες και τη δικηγορία δεν βρίσκεται μόνο η αυτοπεποίθησή μας. Βρίσκονται ακόμα η θεσμική αναξιοκρατία, η ιστορική ανισότητα, ένα δικαστικό και κυβερνητικό σύστημα που μας φτύνει στη μούρη με χιλιάδες τρόπους. Δεν χρειάζεται να γίνουμε super women για να επιβιώσουμε σε κάτι που θα έπρεπε να αποτελεί αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά μας. Στα πρώτα χρόνια του γραφείου επέλεξα συνειδητά να συνεργάζομαι αποκλειστικά με γυναίκες.Όχι από ευαισθησία, αλλά από πίστη στο ταλέντο, την αντοχή και τη δύναμή τους.Κι αυτό το άβατο το έσπασε πρώτα ο Λευτέρης ο Κιούκης το 2007. Ο τίτλος που με συγκινεί περισσότερο δεν είναι αυτός της επικεφαλής, αλλά όταν γυναίκες δικηγόροι λένε ότι υπήρξα μέντοράς τους.Τζωρτζΐνα Καρακασιλιωτη , δεν μπορείς να φανταστείς τη συγκίνησή μου, όταν μου το επαναλαμβάνεις σε κάθε ευκαιρία. Αν κατάφερα να γίνω role model για έστω και μία γυναίκα που ένιωσε ότι μπορεί να σταθεί, να ηγηθεί και να αντέξει, τότε άξιζε κάθε εμπόδιο. Η ισότητα δεν κατακτιέται ατομικά.Κατακτιέται συλλογικά.Και η μεγαλύτερη ευθύνη των γυναικών που προχώρησανείναι να «στείλουν το ασανσέρ κάτω»και να απλώσουν το χέρι στις επόμενες. Γιατί ο σεξισμός δεν λήγει αν τα κατάφερες εσύ. Αντιθέτως, συνεχίζεις να ζεις σε μια κοινωνία που επί αιώνες απέκλεισε τις γυναίκες από κυβερνητικές πολιτικές, ιατρική έρευνα, τεχνολογία, εργασιακούς χώρους, αστικό σχεδιασμό και την ίδια την Ιστορία.Κι αυτός ο ποκλεισμός συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Και βέβαια, σε μια μακρά και έντονη διαδρομή, δεν έλειψαν οι συγκρούσεις.Υπήρξαν διαφωνίες, εντάσεις, πικρίες. Έχω — το ξέρετε — ένα έντονο και κάποιες φορές εκρηκτικό ταπεραμέντο. Ποτέ όμως κακή πρόθεση. Με τα χρόνια έμαθα ότι τίποτα ουσιαστικό δεν χτίζεται χωρίς τριβές. Αλλά και ότι η μεγαλύτερη δύναμη είναι να ξέρεις πότε να προχωράς παρακάτω. Σήμερα, αυτό που κρατάμε δεν είναι ό,τι μας χώρισε, αλλά ό,τι μας ένωσε. Και το ότι είμαστε απόψε όλοι εδώείναι η πιο καθαρή απάντηση.
Αυτή η εταιρία δεν είναι απλώς το παρελθόν μου. Είναι η παρακαταθήκη μου. Και νιώθω βαθιά ευγνωμοσύνη που περνάμε στη νέα εποχή, με νέες συνεργασίες και με μια νέα γενιά ανθρώπων, με γνώση, ήθος και συνείδηση.
Πριν κλείσω, επιτρέψτε μου κάτι προσωπικό. Ό,τι κι αν έκανα στη ζωή μου, ό,τι κι αν κατάφερα, δεν θα ήμουν ο ίδιος άνθρωπος χωρίς τα παιδιά μου. Μια δικηγόρο με ειδίκευση στο oil and gaz ( τι έκπληξη ) και Έναν γιατρό-χειρουργό που ζουν κι εργάζονται στο εξωτερικό, που μου έμαθαν — ο καθένας με τον τρόπο του — τι σημαίνει ευθύνη, αντοχή και αγάπη χωρίς όρους. Αυτή η διαδρομή τούς ανήκει όσο και σε μένα. Τους ανήκει με όλα της τα φώτα και τις σκιές, τους κόπους και τις τύψεις που στις μητέρες επαγγελματίες γίνονται ένα με την ύπαρξη τους. Ελπίζω, παρόλα αυτά , ότι από όλες τις αναμνήσεις που θα έχουν τα παιδιά από τη μητέρα τους, ας είναι προεξάρχουσα η ανάμνηση του αγώνα, των κόπων, των ονείρων και των προκλήσεων μιας ύπαρξης που αγωνίστηκε να κάνει χώρο και να αφήσει ένα μικρό στίγμα σε μια άνιση και πατριαρχική κοινωνία , έχοντας ξεκαθαρίσει μέσα της ότι ο ρόλος της γυναίκας δεν είναι αυτός που βολεύει την κοινωνία αλλά αυτός που θα επιλέξει μόνη της
Τα σαράντα χρόνια δεν είναι το τέλος. Είναι ένας όμορφος, ώριμος σταθμός. Σας ευχαριστώ από καρδιάς για την εμπιστοσύνη, τη συνύπαρξη και τη διαδρομή.Για όλα όσα χτίσαμε μαζί — και για όσα, είμαι βέβαιη, έρχονται. Γιατί τα καλύτερα, το πιστεύω βαθιά, είναι μπροστά μας»
