Η άφιξη του έτους 2020 μας επεφύλασσε μια δυσάρεστη και απρόσμενη έκπληξη. Το όνομα αυτής, covid-19. Πρόκειται περί ενός ιού της οικογενείας των κορονοιών (SARS-CoV-2), ο οποίος μας έρχεται από την μακρινή Κίνα, έχει προλάβει ήδη εντός τριών μηνών να εξαπλωθεί σε όλη την υφήλιο με ανησυχητικό ποσοστό θνησιμότητας και έχει λάβει από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον χαρακτηρισμό της πανδημίας.
Ήδη ο χαρακτηρισμός του συγκεκριμένου ιού ως πανδημίας, είναι ενδεικτικός της σοβαρότητας της κατάστασης. Είναι χαρακτηριστικό ότι προηγούμενη πρόσφατη επιδημία που έπληξε την ανθρωπότητα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, είναι η γρίπη Η1Ν1 κατά το έτος 2009, ενώ προκειμένου να βρούμε πανδημία προγενέστερη αυτής, θα πρέπει να ανατρέξουμε στο μακρινό έτος 1918 και στην Ισπανική γρίπη.
Ο Covid-19 έχει προκαλέσει κύμα ανησυχίας παγκοσμίως, λόγω της μεγάλης μεταδοτικότητας που τον χαρακτηρίζει και των σοβαρών επιπλοκών στις λεγόμενες ευπαθείς ομάδες ανθρώπων.
Τα νούμερα ανθρώπων που πάσχουν από τον ιό παγκοσμίως αλλά και τα νούμερα ανθρώπων που κατέληξαν από αυτόν, είναι ενδεικτικά. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πάνω από 479.000 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις ανθρώπων που νοσούν απ’ τον ιό, περισσότεροι από 21.000 θάνατοι και 115.796 περιπτώσεις ανθρώπων που ιάθηκαν (πηγή: https://www.worldometers.info/coronavirus/).
Μάλιστα, η μη ύπαρξη φαρμακευτικού σκευάσματος ή εμβολίου καταπολέμησης του εν λόγω ιού, καθιστά ως μοναδικό μέσο αντιμετώπισης – καταπολέμησης της μεταδοτικότητας του, τον αυτοπεριορισμό των ανθρώπων, προκειμένου όσοι φέρουν τον ιό να αποφύγουν να τον μεταδώσουν σε τρίτους, ενώ όσοι δεν φέρουν τον ιό, να μην προσβληθούν από αυτόν.
Για τον λόγο αυτό, τα κράτη παγκοσμίως, σε μια προσπάθεια ανάσχεσης της μεταδοτικότητας του ιού, προβαίνουν σε λήψη πρωτοφανών μέτρων πρόληψης, που στοχεύουν στον αυτοπεριορισμό των ανθρώπων.
Ενδεικτικά, οι ΗΠΑ απαγόρευσαν τις πτήσεις από και προς την Ε.Ε. για ένα μήνα, ήτοι για το χρονικό διάστημα από 13-3-20 έως και 13-4-20. Ακολούθως και η Ε.Ε., μετά την εκτενή επέλαση του ιού σε Ιταλία, Ισπανία και Γερμανία, σε μια προσπάθεια περιορισμού της διάδοσης του ιού, αποφάσισε το κλείσιμο των συνόρων της ένωσης, απαγορεύοντας με τον τρόπο αυτό την είσοδο σε ευρωπαϊκό έδαφος, πολιτών τρίτων χωρών για 30 ημέρες.
Εν τούτοις, τα ανωτέρω αναφερόμενα κεντρικά μέτρα πρόληψης, θα ήταν άνευ αντικρίσματος εάν δεν συνοδεύονταν και από ανάλογα μέτρα εντός των κρατών-μελών της ένωσης τα οποία να στοχεύουν στην ανάσχεση του ιού. Έτσι βλέπουμε να έχουν κλείσει τα σχολεία σε Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία κ.α., να έχουν κλείσει τα εμπορικά καταστήματα στην Ιταλία, κάποια καταστήματα στην Ισπανία κλπ., ενώ πλέον λόγω της έξαρσης της μετάδοσης του ιού σε Ιταλία και Γαλλία, παρατηρούμε να έχουν ληφθεί ακόμα πιο αυστηρά μέτρα, όπως εκείνο της απαγόρευσης κυκλοφορίας των πολιτών.
Πρόκειται για πρωτοφανή μέτρα σε καιρό ειρήνης, που όμως είναι αναγκαία από τη σοβούσα κατάσταση, εν όψει ειδικά της μη ύπαρξης ακόμα φαρμάκου. Μάλιστα, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες, κάνουν λόγο για «πόλεμο με αόρατο εχθρό», χωρίς να έχουν άδικο, αφού οι ανωτέρω αναφερόμενοι αριθμοί κρουσμάτων και θανάτων, τους δικαιώνουν δυστυχώς.
Στο πλαίσιο αυτής της νοσηρής κατάστασης, η ελληνική κυβέρνηση έλαβε προληπτικά μέτρα, ανάλογα των μέτρων των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών, η αποδοτικότητα των οποίων όμως, θα εξαρτηθεί από την συμμόρφωση και πειθάρχηση όλων μας σε αυτά.
Αναλυτικότερα, στη Χώρα μας, εν όψει της προσπάθειας περιορισμού της μετάδοσης του ιού και της αποφυγής συγχρωτισμού, έκλεισαν τα σχολεία και όλα τα εκπαιδευτικά-πανεπιστημιακά ιδρύματα για χρονικό διάστημα δεκαπέντε ημερών, ανεστάλη η λειτουργία των Δικαστηρίων, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων (αυτόφωρα αδικήματα, προσωρινά κρατούμενοι, προσωρινές διαταγές υπό προϋποθέσεις), ακολούθως έκλεισαν και τα περισσότερα εμπορικά καταστήματα (εμπορικά κέντρα και καταστήματα λιανικής πλην συγκεκριμένων εξαιρέσεων). Επίσης, μόλις χθες ελήφθη το μέτρο της απαγόρευσης της συνάθροισης πλέον των δέκα ατόμων.
Από τα ανωτέρω, ανακύπτει η σοβαρότητα της κατάστασης, ειδικά από τη στιγμή που, εν αναμονή της ανακάλυψης του φαρμάκου κατά του ιού το μοναδικό μέσο αντιμετώπισης της μεταδοτικότητας του ιού, είναι ο αυτοπεριορισμός των ανθρώπων. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει η συμμόρφωση στις νομοθετικές διατάξεις περί αυτοπεριορισμού, να είναι καθολική, εάν θέλουμε να αποφύγουμε το πολύ δυσάρεστο παράδειγμα της Ιταλίας.
Η συμμόρφωση αυτή όμως, δεν εναπόκειται στην ελεύθερη κρίση του καθενός μας, αλλά επιβάλλεται από επιτακτικούς και κυρωτικούς κανόνες Δικαίου και ειδικότερα, από τον ίδιο τον Ποινικό κώδικα, ο οποίος στη διάταξη του άρθ.285 ΠΚ (Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθενειών), επιφυλάσσει βαρύτατες ποινές στους εν προκειμένω παραβάτες.
Όπως ενημερωθήκαμε από τις ειδήσεις και τους ειδησεογραφικούς ιστότοπους, κάποιοι (αρκετοί) συμπολίτες μας, το έμαθαν με τον δύσκολο τρόπο, δηλαδή με τη σύλληψη τους και την παραπομπή τους σε δίκη κατά την αυτόφωρη διαδικασία, επειδή διατήρησαν τις επιχειρήσεις του ανοικτές, είτε επρόκειτο για ιδιωτικά φροντιστήρια, είτε για χώρους εστίασης, σε ευθεία παράβαση των ανωτέρω αναφερομένων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου.
Αναλυτικότερα το άρθρο 285 ΠΚ προβλέπει τα εξής:
- Όποιος παραβιάζει τα μέτρα που έχει διατάξει ο νόμος ή η αρμόδια αρχή για να αποτραπεί η εισβολή ή η διάδοση μιας μεταδοτικής ασθένειας τιμωρείται: α)με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα, β) με φυλάκιση και χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας σε αόριστο αριθμό ανθρώπων.
- Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα μεταδοθεί η ασθένεια σε ζώα, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, και αν είχε ως αποτέλεσμα να μεταδοθεί σε άνθρωπο, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη.
- Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
- Όποιος στις περιπτώσεις της παραγράφου 1 παραβιάζει τα μέτρα από αμέλεια, τιμωρείται: α) στην περίπτωση του στοιχείου α΄ με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας και β) στην περίπτωση του στοιχείου β΄ με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή.
Η εν λόγω διάταξη προστατεύει τη δημόσια υγεία, δηλαδή το έννομο ατομικό αγαθό της σωματικής ακεραιότητας και της υγείας των πολιτών. Επίσης, πρόκειται για «λευκό» ποινικό νόμο, που σημαίνει ότι το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης πράξης προσδιορίζεται όχι από την εν λόγω διάταξη, αλλά από το κατά περίσταση μέτρο που έχει διατάξει ο νόμος.
Έτσι προκύπτει από την ίδια τη διάταξη του άρθ.285 ΠΚ, μια καθολική υποχρέωση συμμόρφωσης σε διατάξεις που επιτάσσουν ή απαγορεύουν συμπεριφορές, για τον περιορισμό μετάδοσης κάποιας ασθένειας.
Το εν λόγω άρθρο, μέχρι προσφάτως εφαρμοζόταν σπανίως και κυρίως σε υποθέσεις με μετάδοση του ιού του AIDS. Λόγω του επιπέδου της ιατρικής επιστήμης στον δυτικό κόσμο, δεν είχε ευρύ πεδίο εφαρμογής. Για τον λόγο αυτό, η διάταξη του άρθρου 285 ΠΚ δεν είναι ευρέως γνωστή στους πολίτες της Χώρας, με αποτέλεσμα κάποιοι να αγνοούν ότι η μη συμμόρφωση στα διατεταγμένα μέτρα της κυβέρνησης, αποτελεί αξιόποινη πράξη.
Εν τούτοις, δεδομένων των υπαρχουσών συνθηκών, η εφαρμογή της εν λόγω διάταξης είναι πιο επίκαιρη και επιβεβλημένη από ποτέ. Και η ενημέρωση των συμπολιτών μας είναι αναγκαία, επειδή ο νόμος στην περίπτωση τέλεσης αδικήματος, δεν αποδέχεται «άγνοια νόμου» που πιθανώς κάποιοι επικαλεστούν.
Μάλιστα, από τη στιγμή που η εν λόγω διάταξη προβλέπει και κακουργηματική περίσταση (στην περίπτωση που από την πράξη επέλθει θάνατος), στην οποία απειλείται κάθειρξη έως δέκα ετών ή ακόμα και ισόβια κάθειρξη, καθίσταται σαφής η ανάγκη ενημέρωσης όλων σχετικά με τα επιβεβλημένα μέτρα και ακόμα περισσότερο, η συμμόρφωση μας σε αυτά.
Όμως, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ακόμα και στην πλημμεληματική μορφή της εν λόγω διάταξης, είναι αρκούντως αυστηρή και απαιτείται η συμμόρφωση μας σε αυτή. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, για την πλημμεληματική μορφή, απειλείται ποινή φυλάκισης, την οποία σύμφωνα με το νέο Ποινικό Κώδικα, το Δικαστήριο δύναται να μην αναστείλει και εν τέλει ο δράστης μπορεί να οδηγηθεί σε κατάστημα κράτησης. Όμως, ακόμα κι αν ανασταλεί η ποινή φυλάκισης, ο υπαίτιος θα έχει συλληφθεί σύμφωνα με την αυτόφωρη διαδικασία και θα έχει κρατηθεί μέχρι να οδηγηθεί ενώπιον του αρμόδιου Εισαγγελέα και προσαχθεί σε δικάσιμο. Θα έχει, δηλαδή, υποστεί μια διόλου ευχάριστη ταλαιπωρία, σε κάθε περίπτωση.
Μάλιστα, εάν σε όλα τα ανωτέρω, συνυπολογισθεί η αναστολή των περισσότερων λειτουργιών των Δικαστηρίων (από 13 – 27 Μαρτίου 2020), από την οποία αναστολή σαφώς και εξαιρείται η λειτουργία των αυτοφώρων Δικαστηρίων και των Ανακριτών, δεν αποκλείεται ενδεχόμενη καθυστέρηση στην προσαγωγή του υπαιτίου ενώπιον του αρμόδιου Εισαγγελέα, με συνεπαγόμενη ανεπιθύμητη περαιτέρω κράτησή του.
Βέβαια σε κάθε περίπτωση, όταν πρόκειται για κράτηση άνευ εντάλματος ή δικαστικής απόφασης, δέον όπως τηρούνται οι διατάξεις του Συντάγματος και του Νόμου. Έτσι σύμφωνα με το άρθ.418 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ο συλληφθείς πρέπει να προσαχθεί ενώπιον του αρμόδιου Εισαγγελέα αμέσως μετά τη σύλληψή του και ο Εισαγγελέας αποφασίζει εάν θα εισάγει την υπόθεση για εκδίκαση αμέσως ή εάν θα ορίσει τακτική δικάσιμο ή εάν θα διατάξει προανάκριση. Εάν αποφασίσει να την εισαγάγει στο Δικαστήριο και δεν συνεδριάζει εκείνη την ημέρα, ορίζεται έκτακτη δικάσιμος για την επόμενη ημέρα και ο συλληφθείς κρατείται. Σε κάθε περίπτωση η κράτηση του δεν μπορεί να είναι ανώτερη των 24 ωρών.
Ακόμα, σύμφωνα με το άρθ.6 του Συντάγματος, « Όποιος συλλαμβάνεται για αυτόφωρο έγκλημα ή με ένταλμα προσάγεται στον αρμόδιο ανακριτή το αργότερο μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες από τη σύλληψη, αν όμως η σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του ανακριτή, η προσαγωγή γίνεται μέσα στον απολύτως αναγκαίο χρόνο για τη μεταγωγή του. O ανακριτής οφείλει, μέσα σε τρεις ημέρες από την προσαγωγή, είτε να απολύσει τον συλληφθέντα είτε να εκδώσει ένταλμα φυλάκισης. H προθεσμία αυτή παρατείνεται για δύο ημέρες, αν το ζητήσει αυτός που έχει προσαχθεί, ή σε περίπτωση ανώτερης βίας που βεβαιώνεται αμέσως με απόφαση του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου.»
Όπως εμφαίνεται από τα ανωτέρω, οι συνέπειες παραβίασης των κατά περίπτωση επιβεβλημένων μέτρων για τον περιορισμό μετάδοσης ασθένειας, είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς απειλείται μέχρι και η ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Όμως ακόμα και στην πλημμεληματική της μορφή, όπως αναφέραμε, ενέχει συνέπειες επίσης σημαντικές, αφού η ποινική μεταχείριση της ποινής φυλακίσεως δεν είναι αμελητέα υπό το πρίσμα του νέου Ποινικού Κώδικα, καθώς μπορεί να οδηγήσει τον υπαίτιο σε καθεστώς κράτησης.
Εν κατακλείδι, θα πρέπει αντί επιλόγου να αναφερθεί ότι η συμμόρφωση μας στα επιβαλλόμενα μέτρα, δεν είναι επιτακτική μόνο λόγω των συνεπειών της ποινικής μεταχείρισης που εκτίθενται ανωτέρω, δηλαδή μόνο επειδή η μη συμμόρφωση αποτελεί ποινικό αδίκημα, αλλά ακόμα περισσότερο λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης που βιώνει παγκοσμίως η ανθρωπότητα.
Πρέπει όλοι μας να σεβαστούμε τους επιβληθέντες περιορισμούς, προς αποφυγή της ασύμμετρης εξάπλωσης του ιού. Φυσικά θα πρέπει να σεβαστούμε και την απαγόρευση της αδικαιολόγητης κυκλοφορίας και όχι να εφευρίσκουμε τρόπους για να τον παρακάμψουμε. Επιβάλλεται από όλους μας, να συμπεριφερθούμε ως σκεπτόμενοι ενήλικες και να κάνουμε για λίγο στην άκρη το μικρό παιδί που κρύβουμε μέσα μας και παραπονιέται για τις χαμένες βόλτες. Θα έρθει πάλι καιρός, πιο ασφαλής, που θα μπορέσει να τρέξει στις παραλίες και στα πάρκα.
Βιώνουμε μια πρωτόγνωρη κατάσταση που αριθμεί δυστυχώς χιλιάδες νεκρούς και για τον λόγο αυτό είναι επιβεβλημένη η σοβαρότητα όλων μας και η δράση μας σύμφωνα με το αίσθημα ατομικής ευθύνης που έχουμε. Σε όσους από εμάς δεν απαντάται το εν λόγω αίσθημα, είναι μια ευκαιρία δεδομένων των συνθηκών, να επιδοθούμε στην ανάπτυξή του.
Για τους υπόλοιπους υπάρχει και ο δύσκολος τρόπος που αναφέραμε ανωτέρω...
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.
