Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 26 §§ 1 και 2 Ν. 2882/2001, η αναγνώριση των δικαιούχων της αποζημίωσης που οφείλεται συνεπεία αναγκαστικής απαλλοτρίωσης γίνεται με δικαστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου της περιφέρειας, στην οποία βρίσκεται το ακίνητο που απαλλοτριώθηκε μετά από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου, ο οποίος την υποβάλλει στον πρόεδρο του παραπάνω δικαστηρίου που ορίζει με πράξη του τον τόπο και το χρόνο της συζήτησης. Διάδικοι στη δίκη αναγνώρισης δικαιούχων της αποζημίωσης είναι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 26 § 6 N. 2882/2001 αφενός μεν αυτοί που κατά το χρόνο συντέλεσης της απαλλοτρίωσης έχουν κυριότητα ή άλλα εμπράγματα δικαιώματα στο απαλλοτριούμενο, τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της απαλλοτρίωσης, αφετέρου δε ο ή οι υπόχρεοι προς αποζημίωση. Για το λόγο αυτό, η σχετική αίτηση αναγνώρισης με κλήση προς εμφάνιση κατά την ορισθείσα δικάσιμο κοινοποιείται στον υπόχρεο προς πληρωμή της αποζημίωσης και σε όλους τους φερόμενους ως ιδιοκτήτες ή έχοντες εμπράγματα δικαιώματα, όπως αυτοί προκύπτουν από τα τοπογραφικά διαγράμματα και τα προσαγόμενα πιστοποιητικά του υποθηκοφυλακείου ή του Κτηματολογικού Γραφείου, μεταξύ δε αυτών περιλαμβάνεται και ο ενυπόθηκος ή προσημειούχος δανειστής του καθ’ ου η απαλλοτρίωση. Η κλήτευση των παραπάνω προσώπων να παραστούν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναγνώρισης δικαιούχων είναι υποχρεωτική, προκειμένου να ασκήσουν τα νόμιμα δικαιώματα τους, αφού σε αντίθετη περίπτωση αυτοί αποστερούνται από το δικαίωμα τους να παραστούν κατά τη συζήτηση της αίτησης ενώπιον του δικαστηρίου και να προβάλουν νόμιμα τους ισχυρισμούς και τα τυχόν δικαιώματα τους στο απαλλοτριούμενο ή να αρνηθούν κατά περίπτωση την υποχρέωση τους προς αποζημίωση.
Επιπλέον, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 7 §§ 1 και 3, 9 § 4, 26 N. 2882/2001, και από τα άρθρα 1193, 1198, 1199, 1710, 1846 και 1847 ΑΚ, σαφώς προκύπτει ότι σε περίπτωση, κατά την οποία η αίτηση του κληρονόμου, με την οποία επιδιώκεται η αναγνώρισή του ως δικαιούχου της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση κληρονομιαίου ακινήτου, ασκείται μετά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και την οριστική απώλεια της επ’ αυτού (ακινήτου) κυριότητας, δεν απαιτείται, για την ενεργητική νομιμοποίηση προς άσκησή της, συμβολαιογραφική δήλωση αποδοχής της κληρονομιάς εκ μέρους του κληρονόμου και μεταγραφή της, καθόσον αυτή στερείται πλέον αντικειμένου, αλλά αρκεί η απόδειξη της ρητής ή σιωπηρής αποδοχής της κληρονομιάς ή η παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης.
Αντίθετα, αν με την αίτηση του κληρονόμου επιδιώκεται η αναγνώριση αυτού ως δικαιούχου της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση κληρονομιαίου ακινήτου και δεν έχει συντελεστεί με έναν από τους προβλεπόμενους τρόπους η απαλλοτρίωση μέχρι το θάνατο του κυρίου του υπό απαλλοτρίωση ακινήτου, ο τελευταίος δεν απώλεσε, όσο ζούσε, την επ’ αυτού (ακινήτου) κυριότητα, η οποία μεταβαίνει στους εκ του νόμου ή εκ διαθήκης κληρονόμους του (άρθρο 1710 ΑΚ). Επομένως, στην περίπτωση αυτή, αντικείμενο της κληρονομίας τυγχάνει το υπό απαλλοτρίωση ακίνητο και όχι η περί τούτου αποζημίωση, με συνέπεια για την ενεργητική νομιμοποίηση προς άσκηση της παραπάνω αίτησης να πρέπει ο αιτών να επικαλεστεί πως έχει καταστεί κύριος του ως άνω ακινήτου, μετά από αποδοχή της κληρονομίας του δικαιοπαρόχου του και μεταγραφή αυτής.
Τέλος, περιπτώσεις κατά τις οποίες το Μονομελές Πρωτοδικείο απέχει να δικάσει και η αναγνώριση των δικαιούχων γίνεται κατά την τακτική διαδικασία καθορίζονται από το νόμο κατά τρόπο σαφή (άρθρο 26 παρ 11 Ν 2882/2001, όπως η παράγραφος 11 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 132 παρ.2 ν.4070/2012 (ΦΕΚ A 82/10.4.2012), που σύμφωνα με την παρ.9 του άρθρου 146 του αυτού νόμου, καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού απαλλοτριώσεις,) και είναι: α) εάν η κυριότητα του απαλλοτριωμένου ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα επ` αυτού πιθανολογείται ότι ανήκει στο Δημόσιο, β) εάν η κυριότητα του απαλλοτριωμένου ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα επ` αυτού διεκδικείται από περισσότερους και είναι δυσχερής η διακρίβωση του δικαιούχου, γ) εάν το αίτημα του αξιούντος την αναγνώριση δεν είναι σύμφωνο με τον κτηματολογικό πίνακα και διάγραμμα και δεν έχει υποβάλλει σχετικό αίτημα, προ τριμήνου, από την συζήτηση στην αρμόδια Υπηρεσία για την διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το άρθρο 16 και δ) εάν δεν αποδεικνύεται το δικαίωμα του αξιούντος να αναγνωρισθεί ως δικαιούχος της αποζημίωσης. Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο επικαλούμενος νέα στοιχεία δύναται με αυτοτελή αίτηση να ζητήσει μόνο μια φορά ακόμη να αναγνωρισθεί ως δικαιούχος κατά τη διαδικασία του παρόντος άρθρου, επιτρεπομένης και πραγματογνωμοσύνης, που διατάσσεται και διεξάγεται κατ` ανάλογη εφαρμογή της παραγράφου 7 του άρθρου 20.
*Επισημαίνεται ότι το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες νομικές υπηρεσίες. Η πληροφόρηση που εμπεριέχεται στο παρόν άρθρο δεν συνιστά νομική συμβουλή. Μία τέτοια νομική συμβουλή είναι δυνατόν να παρασχεθεί μόνο από αρμόδια/ιο δικηγόρο του συγκεκριμένου τμήματος του γραφείου μας που εξειδικεύεται στον ειδικό τομέα δικαίου, αφού προηγουμένως λάβει υπόψη του/της το σύνολο των δεδομένων που θα εκτεθούν και θα μελετηθούν για την υπόθεσή σας.
