Δικηγορικό Γραφείο
Κάνναβη-Ποια η χρήση της και τα όρια του επιτρεπτού στην Ελλάδα

Η κάνναβη είναι φυτό, του γένους Cannabis. Εναλλακτικά τα τρία είδη του γένους Cannabis μπορούν να θεωρηθούν και ως υποείδη του μοναδικού είδους Cannabis sativa και τα οποία συναντώνται στη φύση σε περισσότερες από εκατό παραλλαγές (π.χ. Cannabis indica, Cannabis ruderalis, κ.α.), και που διαφέρουν μεταξύ τους κυρίως ως προς την περιεκτικότητά τους σε ορισμένες δραστικές ουσίες, οι οποίες καθορίζουν και το επιτρεπτό της κυκλοφορίας τους. Η κάνναβη περιέχει τουλάχιστον 426 χημικές ενώσεις και περισσότερα από 60 αλκαλοειδή που υπάρχουν μόνο σ' αυτό το φυτό και ονομάζονται κανναβινοειδή. Δύο απ' αυτά, η Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη ΤHC και η λιγότερο δραστική Δ8-Τετραϋδροκανναβινόλη, έχουν σωματικές και ψυχικές επιδράσεις στον άνθρωπο, ενώ τα υπόλοιπα είναι αδρανή από βιολογική άποψη. Στις αρχές του εικοστού αιώνα, η κατοχή, χρήση ή πώληση παρασκευασμάτων της κάνναβης που περιέχουν ψυχοδραστικά κανναβινοειδή έγινε παράνομη στα περισσότερα μέρη του κόσμου, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Από τότε, μερικές χώρες έχουν εντείνει την επιβολή της απαγόρευσης της κάνναβης, ενώ άλλες την έχουν μειώσει.

Η ινδική κάνναβη (Cannabis indica) τείνει να έχει υψηλά επίπεδα THC και για το λόγο αυτό έχει σημαντική κατασταλτική επίδραση. Το αντίθετο ισχύει με την ήμερη κάνναβη (Cannabis sativa), η οποία προκαλεί μόνο μια εγκεφαλική διέγερση, ενθαρρύνοντας δημιουργικές δραστηριότητες ή ήπιες και χαλαρωτικές σωματικές δραστηριότητες.

Τα κυριότερα προϊόντα της κάνναβης είναι: H μαριχουάνα, το πρασινωπό μείγμα αποξηραμένων θρυμμάτων από όλα τα μέρη του φυτού, που περιέχει 0,2-5% THC και χρησιμοποιείται ευρέως για ευφορικούς λόγους. To χασίς, σκουρόχρωμο αποξηραμένο ρετσίνι που βγαίνει από τις αδενικές τρίχες του φυτού, που περιέχει 5-12% THC. Και το χασισέλαιο, παχύρρευστο υλικό που παράγεται από παράνθια φύλλα της κάνναβης, περιέχει 20-60% THC και δεν έχει ευρεία χρήση. Τα προϊόντα αυτά, λόγω της αυξημένης περιεκτικότητας σε THC, περιλαμβάνονται στους πίνακες των ναρκωτικών ουσιών και δεν επιτρέπεται η χρήση και εμπορία τους σύμφωνα με το νόμο περί ναρκωτικών (Νόμος 3459/2006 – ΦΕΚ Α’/103/25.5.2006).

Ωστόσο, με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) Αριθμ. Γ5γ οικ. 49690/2017 (ΦΕΚ 2238/Β/29-6-2017), νομοθετήθηκε η μετακίνηση της κάνναβης (και της ρητίνης της) από τον Πίνακα Α’ του Ν. 3459/2006 των «Ναρκωτικών», που αφορά τις παντελώς απαγορευμένες ναρκωτικές ουσίες, στον Πίνακα Β’, που αφορά φαρμακευτικές ουσίες. Έτσι, αποδέχθηκε ουσιαστικά ο νομοθέτης ότι πρόκειται για φαρμακευτική ουσία με θεραπευτικά οφέλη και όχι απλώς για μία ψυχοτρόπο ουσία με επικίνδυνες για την υγεία συνέπειες.

Η φαρμακευτική κάνναβη είναι το φάρμακο που το μόνο ενεργό συστατικό του (δηλ. δραστική ουσία) είναι αυτό των ποικιλιών του είδους Cannabis Sativa L, περιεκτικότητας σε τετραϋδροκανναβινόλη ΤHC μεγαλύτερη του 2% (THC>0,2%).

Έκτοτε, επιτρέπεται η κυκλοφορία σκευασμάτων ή ιδιοσκευασμάτων, οποιασδήποτε φαρμακευτικής μορφής, τα οποία περιέχουν ποσότητα THC μεγαλύτερη του 0,2%, με άδεια κυκλοφορίας φαρμάκου και συνοδευτική ειδική (δίγραμμη κόκκινη) συνταγή. Στις φαρμακευτικές της ιδιότητες της τετραϋδροκανναβινόλης (THC), περιλαμβάνονται η αντιφλεγμονώδης, αναλγητική, αντιμικροβιακή και νευροπροστατευτική δράση. Επίσης είναι διεγερτικό της όρεξης, ενώ έχει δράση κατά της ναυτίας και αντιεμετική, και μειώνει την ένταση των μυϊκών σπασμών. Φαίνεται πως συμβάλλει στην απόπτωση, ιδίως των καρκινικών κυττάρων. Η χορήγηση της κάνναβης σε ασθενή δικαιολογείται μόνο:
α) Σε περιπτώσεις οξέως και αντικειμενικά υπερβολικού πόνου.
β) Σε περιπτώσεις ογκολογικών παθήσεων-περιστατικών
γ) Σε περιπτώσεις ρευματοειδούς αρθρίτιδας.

Με το Ν.4523/2018, εγκρίθηκε ενιαία η παραγωγή, κατοχή, μεταφορά, αποθήκευση και προμήθεια των πρώτων υλών και των ουσιών των ποικιλιών κάνναβης του είδους Cannabis Sativa L, περιεκτικότητας σε τετραυδροκανναβινόλη (TCH) μεγαλύτερη του 0,2 τοις εκατό (THC>0,2%) καθώς και η εγκατάσταση και λειτουργία μεταποιητικής μονάδας επεξεργασίας και παραγωγής τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης με αποκλειστικό σκοπό είτε την προμήθεια του κρατικού μονοπωλίου και την διάθεσή τους για ιατρικούς σκοπούς, είτε την εξαγωγή τους.
Η διάθεση του προϊόντος γίνεται καθετοποιημένα. Δηλαδή, το ίδιο πρόσωπο (φυσικό ή νομικό) (1) παράγει την ουσία, (2) την κατέχει, (3) την μεταφέρει, (4) την αποθηκεύει και εν τέλει (5) την προμηθεύει-πουλάει ως έτοιμο προϊόν στον αγοραστή.

Κάθε άδεια-έγκριση που δίνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες είναι αμεταβίβαστη. Φυσικά προβλέπονται αρκετοί περιορισμοί στην παροχή έγκρισης-άδειας καθώς και πληθώρα κριτηρίων που πρέπει να πληρούνται.

Και ενώ ο Ν. 3459/2006, περιλαμβάνει την κάνναβη στις απαγορευμένες ναρκωτικές ουσίες, με το Ν. 4139/2013 «περί εξαρτησιογόνων ουσιών», νομοθετείται πλέον ότι, στις ναρκωτικές ουσίες «δεν περιλαμβάνονται τα ακατέργαστα συγκομιζόμενα προϊόντα που προκύπτουν από την καλλιέργεια ποικιλιών κάνναβης του είδους Cannabis Sativa L χαμηλής περιεκτικότητας σε τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και συγκεκριμένα μέχρι 0,2%».

Η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), είναι η ουσία της κάνναβης που έχει τα κύρια ψυχοδραστικά και ψυχομιμητικά συστατικά και γι’ αυτό τα προϊόντα που επιτρέπεται να κυκλοφορούν εμπορικά έχουν λιγότερο από 0,2% THC, πράγμα το οποίο σημαίνει πως δεν έχουν καμία ψυχοδραστική ιδιότητα.

Το φυτό δε της κάνναβης εκτός από τετραϋδροκανναβινόλη (THC), περιέχει ένα άλλο σημαντικό δραστικό συστατικό, τη κανναβιδιόλη (CBD). Η κανναβιοδιόλη παρουσιάζει ψυχοτρόπο δράση του τύπου της αγχόλυσης, αλλά δεν επηρεάζει τις ανώτερες φλοιώδεις λειτουργίες (psychoactive vs intoxicating). Ενώ η κανναβιδιόλη μπορεί να προάγει την ηρεμία, δεν έχει ευφορική επίδραση, όπως έχει η THC.

Το γεγονός ότι οι ποικιλίες της κάνναβης με υψηλή περιεκτικότητα σε CBD δεν είναι ψυχοδραστικές ή είναι τουλάχιστον λιγότερο ψυχοδραστικές (όταν υπάρχει και η THC) από άλλες ποικιλίες, τις καθιστά μια καλή επιλογή για ασθενείς που αναζητούν ανακούφιση χωρίς συναισθήματα αλλοίωσης της συνείδησης ή λήθαργο. Στις ιδιότητές της περιλαμβάνονται η αναστολή της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων, και ενδεχομένως ο περιορισμός της ικανότητάς τους να δίνουν μεταστάσεις, ο έλεγχος των σπασμών και των κρίσεων ορισμένων τύπων επιληψίας και η αγχόλυση. Σκευάσματα που την περιέχουν κυκλοφορούν στη χώρα μας σε κάθε μορφή. Τα άνθη κάνναβης CBD είναι ένα 100% βιολογικό προϊόν και πρόκειται ουσιαστικά για αποξηραμένη κάνναβη με πλούσια περιεκτικότητα σε κανναβιδιόλη, αλλά ελάχιστο THC. Όλα τα σκευάσματα αλλά και τα άνθη κάνναβης CBD διατίθενται ελεύθερα στο εμπόριο, καθώς η κανναβιδιόλη δεν περιλαμβάνεται στη λίστα των ναρκωτικών ουσιών (Νόμος 3459/2006 – ΦΕΚ Α’/103/25.5.2006) και δεν περιέχει την ελεγχόμενη ουσία τετραϋδροκανναβινόλη (Δ9–THC) σε ποσοστό άνω του νόμιμου 0,2% (Νόμος 4139/2013 (ΦΕΚ 74/τ. Α’/20-03-2013).

Έτσι, αυξήθηκε η δραστηριότητα των εταιριών που διαθέτουν σχετικά προϊόντα στην αγορά, αλλά και δημιουργήθηκε και σύγχυση ανάμεσα στις περιγραφές που αφορούν την αναλυτική σύσταση των δραστικών ουσιών που περιέχονται σε αυτά. Παράλληλα, αναζωπυρώθηκε το θέμα της χρήσης του φυτού στη βιομηχανία, με την παραγωγή κλωστικής ίνας, λιπασμάτων, βιοκαύσιμου κ. ά. Έτσι, συχνά υπάρχει δυσχέρεια στη διάκριση ανάμεσα σε έννοιες όπως «φαρμακευτική» και «βιομηχανική» ή «κλωστική» κάνναβη.

Η βιομηχανική ή κλωστική κάνναβη (hemp) έχει ελάχιστη (μικρότερη του 2%) περιεκτικότητα σε THC (τη δραστική ψυχότροπη ουσία) και πολύ υψηλότερη περιεκτικότητα σε κανναβιδιόλη (CBD). Για το λόγο αυτή η καλλιέργειά της, η χρήση και η εμπορία της, είναι απόλυτα νόμιμη. Χρησιμοποιείται δε σε ολόκληρο τον πλανήτη από την αρχαιότητα. Από τους Αιγύπτιους Φαραώ και τους Αρχαίους Έλληνες, μέχρι τους Κινέζους Αυτοκράτορες και τους πρώτους Χριστιανούς, οι ίνες, τα φύλλα, το λάδι και τα σπόρια του φυτού χρησιμοποιήθηκαν για εκατοντάδες λόγους όπως η παραγωγή ανθεκτικών υφασμάτων, σκοινιών, χαρτιού και χαρτοπολτού, η παραγωγή τροφίμων με υψηλή θρεπτική αξία, αλλά και οικοδομικών και μονωτικών υλικών, βιοπλαστικών και βιοκαυσίμων (η μηχανή diesel σχεδιάστηκε αρχικά ώστε να λειτουργεί καίγοντας κανναβέλαιο).

Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 68/14304, που δημοσιεύτηκε στις 18 Ιανουαρίου 2021, ορίζονται πλέον τα σχετικά με την καλλιέργεια της βιομηχανικής-κλωστικής κάνναβης στη χώρα μας.

Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, μόνο η συμβολαιακή καλλιέργεια βιομηχανικής κάνναβης είναι πλέον νόμιμη στη χώρα μας, και μάλιστα μόνο με ποικιλίες που περιλαμβάνονται στον σχετικό Ευρωπαϊκό κατάλογο. Η κυβέρνηση δείχνει έτσι να επιθυμεί να φρενάρει οριστικά την ανάπτυξη του κλάδου μέσω των μικρών και πολύ μικρών παραγωγών και καλλιεργητών κάνναβης της χώρας, και να δένει οριστικά την όποια έννοια «ανάπτυξης» μπορούσε να προσφέρει η καλλιέργεια του φυτού στο άρμα των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών μεταποίησης. Επίσης, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, δεν επιτρέπεται στις μονάδες που εξασφάλισαν άδεια καλλιέργειας φαρμακευτικής κάνναβης να καλλιεργήσουν βιομηχανική. Aκόμη δε κι αν εξασφάλισαν σχετική άδεια, αυτή ανακαλείται!


Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.


 Μη χάνετε την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωσή σας. Ακολουθήστε μας τώρα στα Google News