Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Ν. 5350/2026 (ΦΕΚ Α΄ 177/26.10.2026), με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους», εισάγοντας νέο νομοθετικό πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Με τις νέες διατάξεις θεσπίζεται ελάχιστο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, ενώ παράλληλα προσδιορίζονται οι αρμόδιες αρχές για την εποπτεία της εφαρμογής του μέτρου και την άσκηση των σχετικών ελεγκτικών αρμοδιοτήτων.
Η νομοθετική αυτή παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, με έμφαση στην πρόληψη των κινδύνων που συνδέονται με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και στη διαμόρφωση ενός ασφαλέστερου πλαισίου πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες.
1. Το ελάχιστο όριο ηλικίας και η νέα νομοθετική ρύθμιση
Κεντρική διάταξη του Ν. 5350/2026 αποτελεί το άρθρο 4, με το οποίο προστίθεται το άρθρο 4Α στον Ν. 5099/2024. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι:
«1. Απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες σε ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο (15ο) έτος της ηλικίας τους. Για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου δύναται να γίνεται χρήση της λειτουργικότητας επαλήθευσης της ηλικίας της παρ. 11 του άρθρου 80 του ν. 4954/2022 (Α’ 136), περί ψηφιακού αποθετηρίου εγγράφων ή της παρ. 5 του άρθρου 80Α του ανωτέρω νόμου, περί της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής “KidsWallet”.
2. Για την εφαρμογή του παρόντος, η 1η Ιανουαρίου θεωρείται ως ημερομηνία γέννησης όλων όσοι γεννήθηκαν εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους.»
Με τη συγκεκριμένη ρύθμιση καθιερώνεται ως κατώτατο ηλικιακό όριο για την πρόσβαση στις ως άνω υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης η συμπλήρωση του 15ου έτους. Κατά συνέπεια, οι ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο δεν επιτρέπεται να αποκτούν πρόσβαση στις υπηρεσίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης. Περαιτέρω, η παρ. 2 του νέου άρθρου 4Α θεσπίζει ενιαίο κανόνα προσδιορισμού της ηλικίας, ορίζοντας ως ημερομηνία γέννησης την 1η Ιανουαρίου του αντίστοιχου ημερολογιακού έτους.
2. Σκοπός της ρύθμισης και προστασία των ανηλίκων
Βασικός σκοπός του νέου νομοθετικού πλαισίου είναι η ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων κατά τη χρήση των επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης, μέσω της θέσπισης συγκεκριμένων περιορισμών ως προς την πρόσβασή τους και της διασφάλισης αποτελεσματικής εποπτείας της εφαρμογής τους από τις αρμόδιες αρχές.
Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση, η προστασία των ανηλίκων αναδεικνύεται σε αυτοτελή σκοπό του Ν. 5099/2024 και εντάσσεται στο ευρύτερο κανονιστικό πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 «Digital Services Act (DSA)», και ιδίως του άρθρου 28 αυτού, το οποίο αφορά την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Η θέσπιση του ορίου των 15 ετών αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη μείωση της έκθεσης των μικρότερων ανηλίκων σε κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως ο ψηφιακός εθισμός και οι πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια πρόληψης και διαμόρφωσης ασφαλέστερων συνθηκών ψηφιακής συμμετοχής για τα παιδιά.
3. Επαλήθευση ηλικίας και προστασία της ιδιωτικής ζωής
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η τεχνική εφαρμογή της υποχρέωσης περιορισμού της πρόσβασης βάσει ηλικίας. Η σχετική ρύθμιση δεν επιβάλλει αποκλειστικά μία συγκεκριμένη τεχνολογική λύση, αλλά επιτρέπει την αξιοποίηση μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί ανταποκρίνονται στις εφαρμοστέες νομικές απαιτήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 28 του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 (Digital Services Act–DSA) επιβάλλει στους παρόχους επιγραμμικών πλατφορμών που είναι προσβάσιμες σε ανηλίκους την υποχρέωση λήψης κατάλληλων και αναλογικών μέτρων για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας τους. Η διάταξη αυτή θεσπίζει γενικές υποχρεώσεις προστασίας των ανηλίκων κατά τη χρήση των επιγραμμικών πλατφορμών, ενώ ο Ν. 5350/2026 εισάγει ειδικό εθνικό περιορισμό ως προς την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης βάσει ηλικίας.
Ειδικότερα, το άρθρο 28 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι «1. Οι πάροχοι επιγραμμικών πλατφορμών προσβάσιμων σε ανήλικους λαμβάνουν κατάλληλα και αναλογικά μέτρα για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας των ανηλίκων, στην υπηρεσία τους».
Επομένως, η εφαρμογή των νέων διατάξεων δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αδικαιολόγητη συλλογή ή επεξεργασία προσωπικών δεδομένων ούτε σε δυσανάλογους περιορισμούς για τους χρήστες. Αντιθέτως, οι τεχνικές λύσεις που επιλέγονται οφείλουν να επιτυγχάνουν τον σκοπό της προστασίας των ανηλίκων με τον λιγότερο παρεμβατικό τρόπο που είναι κατάλληλος για τον συγκεκριμένο σκοπό.
4. Αρμόδιες εποπτικές αρχές και εφαρμογή του νέου πλαισίου
Η αποτελεσματικότητα της νέας ρύθμισης προϋποθέτει τον σαφή προσδιορισμό των αρμόδιων αρχών και την οριοθέτηση των σχετικών εποπτικών αρμοδιοτήτων. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 του Ν. 5099/2024, όπως προστέθηκε με το άρθρο 5 του Ν. 5350/2026, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, είναι αρμόδιες για την εποπτεία της εφαρμογής του νέου άρθρου 4Α και διαθέτουν τις εξουσίες που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 11 του Ν. 5099/2024. Παράλληλα, η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) διατηρεί τις αρμοδιότητές της ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, σύμφωνα με το ισχύον εθνικό και ενωσιακό πλαίσιο. Η εφαρμογή των νέων διατάξεων πρέπει, συνεπώς, να εξετάζεται με βάση τη νομοθετικά προβλεπόμενη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
5. Έναρξη ισχύος
Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διάταξη, η ισχύς των νέων ρυθμίσεων αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου και την ανάγκη προετοιμασίας των εμπλεκόμενων φορέων για την τήρηση των σχετικών υποχρεώσεων.
*Η πληροφόρηση που εμπεριέχεται στο παρόν άρθρο δεν συνιστά νομική συμβουλή. Μια τέτοια νομική συμβουλή είναι δυνατό να παρασχεθεί μόνον από αρμόδια/ιο δικηγόρο του συγκεκριμένου τμήματος του γραφείου μας που εξειδικεύεται στον ειδικό τομέα δικαίου, αφού προηγουμένως λάβει υπόψη του/της το σύνολο των δεδομένων που θα εκτεθούν και θα μελετηθούν για την υπόθεσή σας.
