Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 5265/2026 (ΦΕΚ Α’ 3/10.01.2026) «Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή» και ειδικότερα του άρθρου 281 αυτού, εισάγεται μία από τις σημαντικότερες ρυθμίσεις των τελευταίων ετών για όσους έχουν διατελέσει ή τελούν σε κατάσταση ανυποταξίας.
Ειδικότερα, στο άρθρο 281 προβλέπονται τα εξής:
«1. Όσοι έχουν διατελέσει ή διατελούν σε ανυποταξία κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, εξαιρούνται από την πρόσκληση ή τις προσκλήσεις σε κατάταξη για τις οποίες κηρύχθηκαν ανυπότακτοι, εφόσον:
α) Έχουν εκπληρώσει πλήρως την κύρια στρατιωτική τους υποχρέωση ή την εναλλακτική τους υπηρεσία ως αντιρρησίες συνείδησης.
β) Εκπληρώσουν πλήρως την κύρια στρατιωτική τους υποχρέωση ή την εναλλακτική τους υπηρεσία ως αντιρρησίες συνείδησης ή απαλλαχθούν από την υποχρέωση στράτευσης για λόγους υγείας σύμφωνα με τις περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 181, μέχρι τις 31.12.2027.
2. Το αξιόποινο της ανυποταξίας όσων υπάγονται στην παρ. 1 εξαλείφεται, οι ποινικές και οι διοικητικές συνέπειες αίρονται και οι σχετικές δικογραφίες τίθενται στο αρχείο με πράξη του Εισαγγελέα του αρμόδιου στρατιωτικού δικαστηρίου. Τα διοικητικά πρόστιμα που έχουν επιβληθεί ή βεβαιωθεί διαγράφονται και τα ποσά που έχουν καταβληθεί επιστρέφονται ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.
3. Η υπαγωγή στις διατάξεις του παρόντος γίνεται αυτεπαγγέλτως.
4. Στις περ. α) και β) της παρ. 1 υπάγονται και όσοι εκπλήρωσαν μέρος της κύριας στρατιωτικής υποχρέωσης ή της εναλλακτικής υπηρεσίας και εξαγόρασαν το υπόλοιπο.»
Στο πλαίσιο του άρθρου 281 του Ν. 5265/2026 προβλέπεται, συνεπώς, ρύθμιση που παρέχει τη δυνατότητα οριστικής τακτοποίησης εκκρεμοτήτων σχετιζόμενων με την ανυποταξία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Στην πράξη, ο νόμος λειτουργεί ως ένα χρονικά περιορισμένο πλαίσιο «εξομάλυνσης», εντός του οποίου όσοι έχουν διατελέσει ή τελούν σε κατάσταση ανυποταξίας δύνανται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να απαλλαγούν πλήρως από τις συνέπειες της κατάστασής τους, είτε ολοκληρώνοντας τη στρατιωτική ή εναλλακτική τους υπηρεσία είτε λαμβάνοντας νόμιμη απαλλαγή για λόγους υγείας.
Η βασική σημασία της ρύθμισης έγκειται στο ότι δεν περιορίζεται μόνο στη μελλοντική τακτοποίηση της στρατολογικής κατάστασης, αλλά συνεπάγεται τη συνολική εξάλειψη του αξιοποίνου της ανυποταξίας για όσους υπαχθούν σε αυτήν. Ειδικότερα, παύει κάθε ποινική ευθύνη, ενώ τυχόν εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες δεν συνεχίζονται και οι σχετικές δικογραφίες τίθενται στο αρχείο από το αρμόδιο στρατιωτικό δικαστήριο. Παράλληλα, αίρονται πλήρως και οι διοικητικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένων των προστίμων που έχουν επιβληθεί ή βεβαιωθεί, τα οποία διαγράφονται από τις αρμόδιες αρχές.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τα ήδη καταβληθέντα ποσά, καθώς ο νόμος δεν περιορίζεται στην απλή διαγραφή των προστίμων, αλλά προβλέπει και την επιστροφή τους ως αχρεωστήτως καταβληθέντων, γεγονός που διαφοροποιεί ουσιωδώς το νέο καθεστώς από προηγούμενες ρυθμίσεις. Περαιτέρω, στη ρύθμιση υπάγονται και περιπτώσεις μερικής εκπλήρωσης της στρατιωτικής θητείας με εξαγορά του υπολοίπου αυτής.
Ως εκ τούτου, η ρύθμιση αυτή συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αποκατάστασης για όσους τελούν υπό καθεστώς ανυποταξίας, καθώς εξαλείφει τόσο τις ποινικές όσο και τις διοικητικές συνέπειες, κλείνοντας οριστικά εκκρεμότητες πολλών ετών και λειτουργώντας ως μία αυστηρά χρονικά οριοθετημένη δεύτερη ευκαιρία για την πλήρη νομιμοποίηση της στρατολογικής τους κατάστασης.
