Α. Ήδη από τις 20-03-2020, με σχετικό δελτίο τύπου, ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών οι πληττόμενοι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας, οι οποίοι ενδεικτικώς περιλαμβάνουν και τις απασχολούμενες με τον τουρισμό επιχειρήσεις ( ενδεικτικά, ΚΑΔ 5510 Ξενοδοχεία και παρόμοια καταλύματα, ΚΑΔ 5520 Καταλύματα διακοπών και άλλα καταλύματα σύντομης διαμονής, ΚΑΔ 7911 Δραστηριότητες ταξιδιωτικών πρακτορείων, ΚΑΔ 7912 Δραστηριότητες γραφείων οργανωμένων ταξιδιών κ.ο.κ.). Παράλληλα, από τις 23-03-2020 ως και 30-04-2020 επιβλήθηκε η αναστολή λειτουργίας των ξενοδοχείων με σχετική ΚΥΑ (ΦΕΚ Β 987/22.3.2020).
Β. Στο άρθρο 11 του Π.Δ. 7 ΦΕΚ Α 12/29.1.2018 ( Εναρμόνιση νομοθεσίας με οδηγία (ΕΕ) 2015/2302 σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς), το οποίο φέρει τίτλο «Καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και δικαίωμα υπαναχώρησης πριν από την έναρξη του πακέτου» ορίζονται τα εξής:
1. Ο ταξιδιώτης μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού οποιαδήποτε στιγμή πριν από την έναρξη του πακέτου. Αν ο ταξιδιώτης καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού δυνάμει της παραγράφου αυτής, μπορεί να του ζητηθεί η καταβολή εύλογης και δικαιολογημένης χρέωσης καταγγελίας στον διοργανωτή. Η σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού μπορεί να καθορίζει εύλογη τυποποιημένη χρέωση καταγγελίας της σύμβασης με βάση τον χρόνο της καταγγελίας της σύμβασης πριν από την έναρξη του πακέτου, την αναμενόμενη εξοικονόμηση κόστους και τα αναμενόμενα έσοδα από την αξιοποίηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών από άλλον ταξιδιώτη. Εάν δεν προβλέπεται τυποποιημένη χρέωση καταγγελίας, το ποσό της χρέωσης καταγγελίας αντιστοιχεί στην τιμή του πακέτου μείον την εξοικονόμηση κόστους και τα έσοδα από την εναλλακτική αξιοποίηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Κατόπιν αιτήματος του ταξιδιώτη, ο διοργανωτής αιτιολογεί το ποσό που χρεώνει για την καταγγελία της σύμβασης.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού πριν από την έναρξη του πακέτου χωρίς την καταβολή οποιασδήποτε χρέωσης καταγγελίας σε περίπτωση αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων στον τόπο προορισμού ή πολύ κοντά σε αυτόν, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την εκτέλεση του πακέτου ή επηρεάζουν σημαντικά τη μεταφορά των επιβατών στον προορισμό. Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού σύμφωνα με την παράγραφο αυτή, ο ταξιδιώτης δικαιούται την πλήρη επιστροφή όλων των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν δικαιούται πρόσθετη αποζημίωση.
3. Ο διοργανωτής δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού και να επιστρέψει στον ταξιδιώτη το σύνολο των ποσών που κατέβαλε για το πακέτο, αλλά δεν υποχρεούται να καταβάλει πρόσθετη αποζημίωση, εάν:
α) ο αριθμός των εγγεγραμμένων προσώπων για το πακέτο είναι μικρότερος από τον ελάχιστο αριθμό που καθορίζεται στη σύμβαση και ο διοργανωτής κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης, εντός της προθεσμίας που τάσσεται στη σύμβαση, αλλά όχι αργότερα από:
αα) 20 ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν περισσότερο από έξι ημέρες,
ββ) επτά ημέρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν μεταξύ δύο και έξι ημερών,
γγ) 48 ώρες πριν από την έναρξη του πακέτου στην περίπτωση ταξιδιών που διαρκούν λιγότερο από δύο ημέρες, ή
β) O διοργανωτής δεν είναι σε θέση να εκτελέσει τη σύμβαση λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων και να κοινοποιήσει στον ταξιδιώτη την καταγγελία της σύμβασης χωρίς υπαίτια καθυστέρηση πριν από την έναρξη του πακέτου.
4. Ο διοργανωτής πραγματοποιεί τις επιστροφές που απαιτούνται σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 ή σε ό,τι αφορά στην παράγραφο 1, επιστρέφει κάθε ποσό που έχει καταβληθεί από ή εκ μέρους του ταξιδιώτη για το πακέτο μείον την κατάλληλη χρέωση καταγγελίας. Οι επιστροφές των εν λόγω ποσών στον ταξιδιώτη πραγματοποιούνται χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός 14 ημερών μετά την καταγγελία της σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού.
5. Σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος, όπως αυτές ορίζονται στην παράγραφο 8 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994 (Α 191), ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού εντός προθεσμίας 14 ημερών από την ημερομηνία υπογραφής της σύμβασης, χωρίς να αναφέρει τους λόγους».
Με το άρθρο 8 του Ν 1652/1986 κυρώθηκε η απόφαση 503007/1976 (ΦΕΚ 166) του Γενικού Γραμματέα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού "Περί κανονισμού σχέσεων ξενοδόχων και πελατών αυτών", η οποία, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 3 αυτής ( υποάρθρο 3 του άρθρου 8 του Ν 1652/1986) ορίζει ότι: « Ο παραγγείλας δωμάτια με προκαθωρισμένην την χρονικήν περίοδον χρησιμοποιήσεώς των και μη τελικώς χρησιμοποιήσας ταύτα, δι` όλην ή μέρος της περιόδου, οφείλει να αποζημιώση τον Ξενοδόχον με το ήμισυ της συμφωνηθείσης τιμής δια την περίοδον που δεν εχρησιμοποιήθησαν. Εάν όμως ο πελάτης προειδοποίησε τον Ξενοδόχον προ 21 τουλάχιστον ημερών τότε απαλλάσσεται της αποζημιώσεως, υποχρεουμένου του Ξενοδόχου εις την άμεσον επιστροφήν τυχόν εισπραχθείσης προκαταβολής».
Γ. Αναντίρρητα, η εξάπλωση του κορονοϊού, η ματαίωση των αεροπορικών πτήσεων αλλά και η αναστολή της λειτουργίας των ξενοδοχείων για την αιτία αυτή, υπάγεται στην έννοια της «ανωτέρας βίας», η οποία δικαιολογεί την καταγγελία τόσο της σύμβασης οργανωμένου ταξιδίου όσο και της ξενοδοχειακής κράτησης εκ μέρους του ταξιδιώτη/πελάτη. Καταρχήν, στην περίπτωση αυτή, με τις ανωτέρω αναφερθείσες προϋποθέσεις, ο ταξιδιώτης/πελάτης δικαιούταν την επιστροφή του συνόλου των χρημάτων που είχε καταβάλει.
Πλην, όμως, καθότι μία τέτοια ενέργεια, θα επέφερε την οριστική αποστέρηση της ελάχιστης εναπομείνασας ταμειακής ρευστότητας των ταξιδιωτικών γραφείων και των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, το Υπουργείο Τουρισμού, εναρμονιζόμενο με όσα εφαρμόστηκαν ήδη σε άλλες χώρες όπως ηΓαλλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Αγγλία, η Κροατία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Δανία, η Γερμανία, προχώρησε στη μέση λύση του μέτρου του «voucher 18μηνης διάρκειας», προκειμένου οι τουριστικές επιχειρήσεις να αποζημιώνουν με ελαστικοποίηση του χρόνου εκπλήρωσης της σχετικής υποχρέωσής τους τους πελάτες που λόγω κορονοϊού αναγκάστηκαν να μην πραγματοποιήσουν το ταξίδι τους ή να ακυρώσουν την κράτησή τους. Ειδικότερα, προβλέφθηκε η θέσπιση του voucher ως πιστωτικού σημειώματος από τον διοργανωτή οργανωμένου ταξιδίου ή τον ξενοδόχο προς τον ταξιδιώτη/πελάτη, ώστε να μπορεί να κάνει χρήση της κράτησής του σε μελλοντική ημερομηνία, χωρίς να ακυρώσει τη διαδικασία, προκειμένου για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του τουρισμού. Αντίστοιχη πρόβλεψη έλαβε χώρα και για τις συμβάσεις μεταξύ των τουριστικών επιχειρήσεων.
Δ. Ειδικότερα, περιελήφθηκαν σχετικές διατάξεις (άρθρα 70-71) στην τελευταία έως σήμερα εκδοθείσα ΠΝΠ (ΦΕΚ Α 84/13-04-2020), οι οποίες ορίζουν τα εξής:
Άρθρο εβδομηκοστό - Κατ` εξαίρεση ρυθμίσεις περί καταγγελίας συμβάσεων μεταξύ τουριστικών επιχειρήσεων και των πελατών τους για την παροχή τουριστικών υπηρεσιών
1. Το παρόν εφαρμόζεται σε συμβάσεις παροχής τουριστικών υπηρεσιών, μεμονωμένα ή με τη μορφή οργανωμένου ταξιδιού (πακέτου), οι οποίες έχουν συναφθεί μεταξύ αφενός τουριστικών επιχειρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α` 155) και αφετέρου πελατών, και οι οποίες καταγγέλλονται από τις 25 Φεβρουαρίου 2020 έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2020 από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος.
2. Για τους σκοπούς εφαρμογής του παρόντος, ως «πελάτες» νοούνται: α) καταναλωτές, β) φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων αντιπροσώπων μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολουμένων ή ελεύθερων επαγγελματιών, οι οποίοι κάνουν κρατήσεις για ταξίδια που σχετίζονται με την επιχειρηματική ή την επαγγελματική τους δραστηριότητα, γ) φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία, ενεργώντας για σκοπούς που αφορούν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα, συνάπτουν συμβάσεις με τουριστικές επιχειρήσεις για τον διακανονισμό επαγγελματικών ταξιδιών, συμπεριλαμβανομένων συνεδρίων ή σεμιναρίων, και δ) φυσικά ή νομικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων σχολείων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και μη κερδοσκοπικών συλλόγων, τα οποία συνάπτουν συμβάσεις με τουριστικές επιχειρήσεις για τον διακανονισμό ταξιδιών που προσφέρονται περιστασιακά και σε μη κερδοσκοπική βάση σε περιορισμένη ομάδα ταξιδιωτών και δεν απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Οι πελάτες του προηγούμενου εδαφίου κατοικοεδρεύουν είτε εντός είτε εκτός της Ελληνικής Επικράτειας.
3. Εάν, κατόπιν της κατά την παρ. 1 καταγγελίας, η τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να επιστρέψει στον πελάτη οποιοδήποτε ποσό που ο πελάτης έχει καταβάλει ως προκαταβολή, εγγύηση, αρραβώνα, μερική ή ολική εξόφληση ή με οποιαδήποτε άλλη μορφή για την εκτέλεση της σύμβασης, η τουριστική επιχείρηση δύναται, κατά παρέκκλιση των κατά περίπτωση εφαρμοστέων διατάξεων σύμβασης ή νόμου, να προσφέρει στον πελάτη αντί της επιστροφής χρημάτων ισόποσο πιστωτικό σημείωμα ισχύος δεκαοκτώ (18) μηνών από την ημερομηνία έκδοσης του.
4. Η τουριστική επιχείρηση ενημερώνει εγγράφως σε σταθερό μέσο τον πελάτη για την προσφορά του πιστωτικού σημειώματος εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία καταγγελίας της σύμβασης ή, σε περίπτωση που η σύμβαση έχει καταγγελθεί πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος, εντός τριάντα (30) ημερών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Σε περίπτωση που η τουριστική επιχείρηση δεν ενημερώνει εγγράφως τον πελάτη για την προσφορά του πιστωτικού σημειώματος εντός της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, η τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να επιστρέψει στον πελάτη, σύμφωνα με την παρ. 3, το οφειλόμενο χρηματικό ποσό.
5. Το πιστωτικό σημείωμα αντιστοιχεί στο συνολικό προς επιστροφή χρηματικό ποσό. Η τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να προσφέρει στον πελάτη τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το πιστωτικό σημείωμα για την παροχή τουριστικής υπηρεσίας όμοιας ή αντίστοιχης με αυτήν στην οποία αφορούσε η καταγγελθείσα σύμβαση.
6. Εάν η συνολική αξία της τουριστικής υπηρεσίας που θα επιλέξει ο πελάτης είναι μικρότερη από την αξία του πιστωτικού σημειώματος, ο πελάτης δύναται να επιλέξει είτε να λάβει νέο πιστωτικό σημείωμα για το ποσό που αντιστοιχεί στη διαφορά της αξίας, με διάρκεια που θα συμφωνείται μεταξύ των μερών, είτε να του επιστραφεί το αργότερο έως τον χρόνο λήξης ισχύος του αρχικού πιστωτικού σημειώματος το ποσό που αντιστοιχεί στη διαφορά της αξίας. Εάν η συνολική αξία της τουριστικής υπηρεσίας που θα επιλέξει ο πελάτης υπερβαίνει την αξία του πιστωτικού σημειώματος, η διαφορά καταβάλλεται από τον πελάτη στην τουριστική επιχείρηση.
7. Εάν για οποιονδήποτε λόγο κατά τη λήξη ισχύος του πιστωτικού σημειώματος δεν έχει συναφθεί νέα σύμβαση για την παροχή οιασδήποτε τουριστικής υπηρεσίας μεταξύ της τουριστικής επιχείρησης και του πελάτη, η τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να καταβάλει στον πελάτη χρηματικό ποσό ίσο με την αξία του πιστωτικού σημειώματος.
8. Τα πιστωτικά σημειώματα που εκδίδονται κατά τις διατάξεις του παρόντος από διοργανωτές πακέτων υπό την έννοια του π.δ. 7/2018 (Α` 12) καλύπτονται από την προστασία κατά της αφερεγγυότητας του διοργανωτή όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 16 του π.δ. 7/2018.
9. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται αναγκαστικά και σε συμβάσεις, στις οποίες έχει συνομολογηθεί μεταξύ των μερών, ως εφαρμοστέο όχι μόνο ελληνικό αλλά και αλλοδαπό δίκαιο, εφόσον τα σχετικά δικαιώματα προβλέπονται στην ενωσιακή νομοθεσία.
Άρθρο εβδομηκοστό πρώτο - Κατ` εξαίρεση ρυθμίσεις περί καταγγελίας συμβάσεων μεταξύ τουριστικών επιχειρήσεων
1. Το παρόν εφαρμόζεται σε συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ αφενός τουριστικών επιχειρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α` 155) και αφετέρου είτε τουριστικών επιχειρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 είτε τουριστικών επιχειρήσεων της αλλοδαπής, και οι οποίες καταγγέλλονται από τις 25 Φεβρουαρίου 2020 έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2020 από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος.
2. Εάν, κατόπιν της κατά την παρ. 1 καταγγελίας, η μία εκ των συμβαλλομένων τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να επιστρέψει στην αντισυμβαλλόμενη τουριστική επιχείρηση οποιοδήποτε ποσό που η τελευταία κατέβαλε ως προκαταβολή, εγγύηση, αρραβώνα, μερική ή ολική εξόφληση ή με οποιαδήποτε άλλη μορφή, η οφειλέτρια τουριστική επιχείρηση δύναται, κατά παρέκκλιση των κατά περίπτωση εφαρμοστέων διατάξεων σύμβασης ή νόμου, να προσφέρει στην αντισυμβαλλόμενη τουριστική επιχείρηση αντί της επιστροφής χρημάτων ισόποσο πιστωτικό σημείωμα ισχύος δεκαοκτώ (18) μηνών από την έκδοση του.
3. Η οφειλέτρια τουριστική επιχείρηση ενημερώνει εγγράφως σε σταθερό μέσο την αντισυμβαλλόμενη τουριστική επιχείρηση για την προσφορά του πιστωτικού σημειώματος εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία καταγγελίας της σύμβασης ή, σε περίπτωση που η σύμβαση έχει καταγγελθεί πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος, εντός τριάντα (30) ημερών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Σε περίπτωση που η οφειλέτρια τουριστική επιχείρηση δεν ενημερώνει εγγράφως την αντισυμβαλλόμενη τουριστική επιχείρηση για την προσφορά του πιστωτικού σημειώματος εντός της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, η οφειλέτρια τουριστική επιχείρηση οφείλει να επιστρέψει στην αντισυμβαλλόμενη τουριστική επιχείρηση το σύμφωνα με την παρ. 2 του παρόντος οφειλόμενο χρηματικό ποσό.
4. Εάν κατά τον χρόνο λήξης της ισχύος των πιστωτικών σημειωμάτων που εκδίδονται κατά τις παρ. 2 και 3 δεν έχει συναφθεί νέα σύμβαση μεταξύ των αρχικώς συμβαλλόμενων τουριστικών επιχειρήσεων με χρήση του πιστωτικού σημειώματος, η οφειλέτρια τουριστική επιχείρηση υποχρεούται να καταβάλει στη δανείστρια τουριστική επιχείρηση χρηματικό ποσό ίσο με την αξία του πιστωτικού σημειώματος.
5. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται αναγκαστικά και σε συμβάσεις, στις οποίες έχει συνομολογηθεί μεταξύ των μερών, ως εφαρμοστέο όχι μόνο ελληνικό αλλά και αλλοδαπό δίκαιο, εφόσον τα σχετικά δικαιώματα προβλέπονται στην ενωσιακή νομοθεσία.
Ε. Τέλος, στο άρθρο εβδομηκοστό δεύτερο της ανωτέρω ΠΝΠ προβλέφθηκε νομοθετικά η δυνατότητα έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης προς τα κατ’ εξαίρεση λειτουργούντα τουριστικά καταλύματα, δυνάμει της της υπ` αρ. 5052/24.3.2020 απόφασης του Υπουργού Τουρισμού ( ΦΕΚ Β` 1018), η οποία προϋποθέτει την προηγούμενη έκδοση κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Τουρισμού, ειδικότερα ορίστηκε ότι:
«1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Τουρισμού δύναται να καθορίζεται έκτακτη οικονομική ενίσχυση προς τα τουριστικά καταλύματα συνεχούς λειτουργίας που περιλαμβάνονται στον Πίνακα του άρθρου 2 της υπ` αρ. 5052/24.3.2020 απόφασης του Υπουργού Τουρισμού (Β` 1018). Με όμοια απόφαση και με την επιφύλαξη της παρ. 2 του παρόντος, καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι υπολογισμού και χορήγησης της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης, το ποσοστό με το οποίο πολλαπλασιάζεται η προκύπτουσα διαφορά του κύκλου εργασιών, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
2. Το ποσό της κατά την παρ. 1 οικονομικής ενίσχυσης αφορά στο χρονικό διάστημα για το οποίο κρίθηκε αναγκαία η λειτουργία των τουριστικών καταλυμάτων για λόγους δημοσίου συμφέροντος, κατ` εξαίρεση της προσωρινής απαγόρευσης λειτουργίας που επιβλήθηκε με την υπ` αρ. Δ1α/Γ.Π.οικ.20035/22.3.2020 κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Προστασίας του Πολίτη, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας, Εσωτερικών (Β` 897). Το ποσό της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης της παρ. 1, προσδιορίζεται για κάθε τουριστικό κατάλυμα ως ποσοστό επί της διαφοράς του κύκλου εργασιών μηνός Απριλίου 2019 και Απριλίου 2020».
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.
