Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 902 ΑΚ: «Όποιος έχει έννομο συμφέρον να πληροφορηθεί το περιεχόμενο ενός εγγράφου που βρίσκεται στην κατοχή άλλου έχει δικαίωμα να απαιτήσει την επίδειξη ή και αντίγραφό του, αν το έγγραφο συντάχθηκε για το συμφέρον αυτού που το ζητεί ή πιστοποιεί έννομη σχέση που αφορά και αυτόν ή σχετίζεται με διαπραγματεύσεις που έγιναν σχετικά με τέτοια έννομη σχέση είτε απευθείας από τον ίδιο είτε για το συμφέρον του, με τη μεσολάβηση τρίτου».
Κατ’ εφαρμογή των άρθρων 682 παρ 1 ΚΠολΔ, 683 επ, 731 και 732 ΚΠολΔ, μπορεί να επιδιωχθεί, σε επείγουσα περίπτωση ή για την αποτροπή επικείμενου κινδύνου, η επίδειξη εγγράφου, με βάση τις ειδικές αυτές διατάξεις περί ασφαλιστικών μέτρων, και να ζητήσει ο αιτών την παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας, με το να διαταχθεί, ως ασφαλιστικό μέτρο, η προσωρινή σε αυτόν επίδειξη του εγγράφου από τον κάτοχό του. Η επιλύση δε της ως άνω διαφοράς με ασφαλιστικά μέτρα δεν εμποδίζεται από τη διάταξη του άρθρου 692 παρ 4 ΚΠολΔ, διότι το δικαίωμα του οποίου ζητείται η εξασφάλιση δεν είναι το καθαυτό δικαίωμα επιδείξεως, το οποίο καθεαυτό συνήθως δεν έχει αξία, αλλά το ουσιαστικό, η δε επίδειξη απλώς προπαρασκευάζει την απόδειξη αυτού.
Πλην, όμως, για να είναι ορισμένη η αίτηση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 216 παρ 1 ΚΠολΔ, πρέπει να περιγράφονται σε αυτήν επακριβώς τα επιδεικτέα έγγραφα καθώς και να προσδιορίζεται με σαφήνεια το περιεχόμενό τους. Εάν τούτο δε γίνει, το αίτημα απορρίπτεται ως αόριστο.
Επί του ζητήματος αυτού έχει αποφανθεί σχετικώς η νομολογία (ενδεικτικώς η υπ’ αριθμ. 1150/2001 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης,) ορίζοντας σχετικά: «…Περαιτέρω από τη νομολογία των δικαστηρίων γίνεται πάγια δεκτό ότι για το ορισμένο της αγωγής (ή αίτησης) προς επίδειξη εγγράφων ο αιτών την επίδειξη πρέπει να προσδιορίζει ειδικώς και να περιγράφει επακριβώς τα έγγραφα των οποίων ζητά την επίδειξη και να αναφέρει το περιεχόμενό τους. Ειδικότερα, πρέπει να αναφέρει ο αιτών ειδικώς, τα βιβλία που αφορά, να προσδιορίζει, με οποιονδήποτε δυνατό τρόπο (με αναφορά της σελίδας ή της ημερομηνίας εγγραφής) το σημείο τους το οποίο του είναι χρήσιμο για την απόδειξη των ισχυρισμών του και να εκθέτει το περιεχόμενο του τμήματος αυτού. Ο προσδιορισμός του επιδεικτέου εγγράφου με την ανωτέρω έννοια, είναι αναγκαίος: 1) για να είναι δυνατόν να κριθεί αν το έγγραφο αυτό είναι ουσιώδες με την έννοια ότι μπορεί να χρησιμεύει για την απόδειξη των ισχυρισμών του αιτούντος την επίδειξη, 2) γιατί μόνο έτσι παρέχεται στον εναγόμενο η ευχέρεια να δώσει εξηγήσεις για την κατοχή του εγγράφου και να αμυνθεί, 3) γιατί σε περίπτωση αμφισβητήσεως της κατοχής εκ μέρους του εναγομένου, μπορεί το δικαστήριο να διατάξει σχετικές αποδείξεις και 4) γιατί έτσι γίνεται εφικτός ο προσδιορισμός του εγγράφου στο διατακτικό της αποφάσεως, πράγμα απαραίτητο και για την ενδεχόμενη εκτέλεσή της…. »
Πάντως είναι αόριστη και ως εκ τούτου απορριπτέα αγωγή με την οποία ζητείται να επιδειχθούν: α) όσα και όποια έγγραφα κατέχει ο εναγόμενος σχετικά με κάποια έννομη σχέση, β) βιβλία με τις αναγραφόμενες σα` αυτά καταχωρήσεις, χωρίς άλλο προσδιορισμό, γ) συγκεκριμένος φάκελος με τα περιεχόμενα σ` αυτόν έγγραφα, χωρίς ακριβή προσδιορισμό των εν λόγω εγγράφων, δ) αόριστος και ακαθόριστος αριθμός εγγράφων που εκδόθηκαν από τον εναγόμενο σε ορισμένη χρονική περίοδο. Δι’ ολίγον, λοιπόν, το αίτημα να υποχρεωθεί ο αντίδικος σε επίδειξη εγγράφων, χωρίς να προσδιορίζονται αυτά κατά το περιεχόμενό τους και χωρίς να καθορίζεται αν αυτά εξακολουθούν να τελούν στην κατοχή του (αντιδίκου) κατά τον χρόνο της δίκης, είναι αόριστο κι ως εκ τούτου απαράδεκτο.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 εδάφ. β΄ του άρθ. 450 ΑΚ, ορίζεται εξαίρεση ως προς την ως άνω υποχρέωση του διαδίκου προς επίδειξη του εγγράφου που βρίσκεται στην κατοχή του, οσάκις συντρέχει σπουδαίος λόγος. Ο διάδικος, δηλαδή, υποχρεούται να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και είναι χρήσιμα για την απόδειξη, εκτός αν υπάρχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί τη μη επίδειξή τους. Σπουδαίος λόγος συντρέχει ιδίως στις περιπτώσεις που επιτρέπεται να αρνηθεί κανείς να μαρτυρήσει (άρθ. 450 παρ. 2 εδάφ. β΄ ΑΚ, σε συνδυασμό με άρθ. 402 ΑΚ). Έτσι, γίνεται, κατ’ αρχάς, δεκτό ότι νόμιμο λόγο αρνήσεως επίδειξης εγγράφου συνιστά η ύπαρξη επαγγελματικού απορρήτου.
Πρόσβαση σε Ιατρικά Αρχεία μετά τον Θάνατο του Ασθενούς και Διατήρηση του Ιατρικού Απορρήτου
Ειδικώς ως προς τα ιατρικά αρχεία, το ισχύον νομικό πλαίσιο θέτει σαφή όρια μεταξύ της προστασίας του ιατρικού απορρήτου και του δικαιώματος πρόσβασης σε αυτά μετά τον θάνατο του ασθενή. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3418/2005 «Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας»: «6. Η υποχρέωση τήρησης και διαφύλαξης του ιατρικού απορρήτου δεν παύει να ισχύει με το θάνατο του ασθενή.»
Η ως άνω διάταξη διασφαλίζει ότι τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα δεν καθίστανται ελεύθερα προσβάσιμα λόγω θανάτου.
Περαιτέρω, το άρθρο 14 παρ. 8 του ίδιου νόμου εισάγει ειδική ρύθμιση αναφορικά με την πρόσβαση στα ιατρικά αρχεία. Συγκεκριμένα, αναγνωρίζεται το δικαίωμα του ασθενούς να έχει πρόσβαση στον ιατρικό του φάκελο και να λαμβάνει αντίγραφα αυτού. Το δικαίωμα αυτό δεν αποσβέννυται με τον θάνατό του, αλλά μεταβιβάζεται στους κληρονόμους του, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί είναι συγγενείς μέχρι και τετάρτου βαθμού.
Η ρύθμιση αυτή επιτυγχάνει μια ισορροπία μεταξύ δύο αντικρουόμενων εννόμων αγαθών: αφενός της προστασίας του ιατρικού απορρήτου, το οποίο συνεχίζει να δεσμεύει τους επαγγελματίες υγείας, και αφετέρου της ανάγκης των οικείων του θανόντος να έχουν πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες που ενδέχεται να σχετίζονται με έννομες σχέσεις, όπως ενδεχόμενες αξιώσεις ή δικαστικές διεκδικήσεις.
Συνεπώς, η πρόσβαση των κληρονόμων στα ιατρικά αρχεία δεν αναιρεί το ιατρικό απόρρητο, αλλά αποτελεί νομοθετικά προβλεπόμενη εξαίρεση, η οποία εφαρμόζεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και περιορισμούς.
*Η πληροφόρηση που εμπεριέχεται στο παρόν άρθρο δεν συνιστά νομική συμβουλή. Μια τέτοια νομική συμβουλή είναι δυνατό να παρασχεθεί μόνον από αρμόδια/ιο δικηγόρο του συγκεκριμένου τμήματος του γραφείου μας που εξειδικεύεται στον ειδικό τομέα δικαίου, αφού προηγουμένως λάβει υπόψη του/της το σύνολο των δεδομένων που θα εκτεθούν και θα μελετηθούν για την υπόθεσή σας.
