Δικηγορικό Γραφείο
Ορθή και ιδιαιτέρως χρήσιμη απόφαση

Ορθή και ιδιαιτέρως χρήσιμη απόφαση σχετικά με την υποχρέωση διορισμού προσωρινού διαχειριστή προ της ασκήσεως του ενδίκου βοηθήματος, όταν ο νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας στρέφεται κατά του νομικού προσώπου αυτής, λόγω σύγκρουσης συμφερόντων

Το δικαστήριο απέρριψε ως απαράδεκτη την αίτηση του συνδιαχειριστή ομόρρυθμης εταιρείας στρεφόμενη κατά των υπολοίπων εταίρων αλλά και του νομικού προσώπου της εταιρείας, με την οποία ζητούσε την διενέργεια διαχειριστικού ελέγχου από Ορκωτό Λογιστή,  διότι ο αιτών τυγχάνων νόμιμος εκπρόσωπος και συνδιαχειριστής της καθ ης έχασε αυτοδικαίως την αντιπροσωπευτική του εξουσία αφού τα συμφέροντα του συγκρούονται με αυτά της εταιρείας κατά της οποίας στρέφει την αίτησή του και κατά συνέπεια συντρέχει περίπτωση διορισμού προσωρινού διαχειριστή κατ’ άρθρο 69 ΑΚ. Σημειωτέον, ότι η υποχρέωση διορισμού προσωρινού διαχειριστή πρέπει να λάβει χώρα πριν την άσκηση της αιτήσεως προκειμένου να ασκηθεί αυτή νομίμως με την επίδοση της στο ανωτέρω πρόσωπο.

Ακολουθεί το κείμενο της απόφασης:

ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 34 του Ν. 3190/1955 περί εταιρειών περιορισμένης ευθύνης, κάθε εταίρος δικαιούται το πρώτο δεκαήμερο από τη λήξη καθενός ημερολογιακού τριμήνου να λαμβάνει γνώση αυτοπροσώπως ή με αντιπρόσωπο της πορείας των εταιρικών υποθέσεων και να εξετάζει τα βιβλία και τα έγγραφα της εταιρείας. Δικαιούται επίσης να λαμβάνει με δικές του δαπάνες αποσπάσματα από το βιβλίο των εταίρων και το βιβλίο πρακτικών συνελεύσεων. Αντίθετη διάταξη του καταστατικού είναι άκυρη. Η ορθή έννοια της διατάξεως αυτής δεν είναι ότι ο εταίρος έχει δικαίωμα να ελέγξει την πορεία και τα βιβλία της εταιρείας μόνο για το αμέσως προηγούμενο της ασκήσεως του δικαιώματος τρίμηνο χρονικό διάστημα, αλλά ότι ο έλεγχος (που ασκείται βάσει της διατάξεως αυτής σε τακτές ημεροχρονολογίες για λόγους ευρυθμίας της εταιρικής δραστηριότητας και αποτροπής άσκοπων παρενοχλήσεων σε οποιοδήποτε χρόνο των διαχειριστικών οργάνων της εταιρείας) είναι δυνατό να αφορά απεριόριστο χρονικό διάστημα (βλ. Ελ. Λεβαντής, Το δίκαιο των εμπορικών εταιρειών, έκδοση 1990, 5ος τόμος περί ΕΠΕ, σελ. 2038 επ., του ιδίου, σχόλιο στη ΜονΠρωτΑθ 6068/1982 ο.π., ΜονΠρωτΑθ 6608/2008 ΔΕΕ 2010.319). Και τούτο διότι η γραμματική διατύπωση του νόμου δεν θέτει περιορισμό στην άσκηση του δικαιώματος αυτού αναφορικά με το χρονικό εύρος του ελέγχου που ζητεί ο εταίρος, αλλά στο χρόνο ασκήσεώς του που δεν μπορεί να είναι για τους παραπάνω λόγους διαφορετικός από το πρώτο 10ήμερο κάθε ημερολογιακού τριμήνου, δηλαδή 1-10 των μηνών Απριλίου, Ιούλιο, Οκτωβρίου, Ιανουαρίου. Περαιτέρω, ο εταίρος, ασκώντας τον προαναφερόμενο έλεγχο, ο ίδιος ή τρίτο πρόσωπο όταν η αυτοπρόσωπη ενέργεια είναι ιδιαίτερα δυσχερής, έχει δικαίωμα να λάβει αποσπάσματα και αντίγραφα όχι μόνο από το βιβλίο των εταίρων και τα πρακτικά των γενικών συνελεύσεων, όπως ενδεικτικά αναφέρει η τελευταία παράγραφος του προαναφερόμενου άρθρου, αλλά από κάθε βιβλίο και έγγραφο της εταιρείας, διότι, εφόσον έχει δικαίωμα να ελέγξει όλα τα βιβλία και τα έγγραφα, μπορεί και να τα αντιγράψει. Αντί της αντιγραφής μπορεί να λάβει φωτοαντίγραφα, πράγμα ισοδύναμο που επιπλέον αποτρέπει αδικαιολόγητη απασχόληση του ελέγχοντος εταίρου και την παρεμπόδιση της λειτουργίας της εταιρείας. Τέλος, αν η εταιρεία δυστροπεί και δεν επιτρέπει τον έλεγχο, ο εταίρος μπορεί να επιτύχει την άσκηση του δικαιώματός του και με ασφαλιστικά μέτρα, εφόσον συντρέχει κατεπείγουσα περίπτωση ή επικείμενος κίνδυνος (ΕφΠατρ 473/2009 ΑχΝομ 2010.438, Π. Τζίφρα, Ασφ. Μέτρα εκδ. 1985, σελ. 567).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 69 του Α.Κ., όπως αυτή αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 4055/2012, αν λείπουν τα πρόσωπα που απαιτούνται για τη διοίκηση του νομικού προσώπου ή αν τα συμφέροντά τους συγκρούονται προς εκείνα του νομικού προσώπου, ο Ειρηνοδίκης διορίζει προσωρινή διοίκηση, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον, η οποία σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 786 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 65 παρ. 4 του Ν. 4139/2013, δικάζεται κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας από το Ειρηνοδικείο της περιφέρειας, στην οποία εδρεύει το νομικό πρόσωπο. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, στο νομικό πρόσωπο διορίζεται προσωρινή διοίκηση με δικαστική απόφαση α) όταν λείπουν τα πρόσωπα που απαιτούνται για τη διοίκηση του νομικού προσώπου, ήτοι σε περίπτωση θανάτου, βαριάς ασθένειας, μακράς απουσίας, ανάκλησης, έκπτωσης ή λήξης της θητείας τους, αρνήσεως ή αδιαφορίας για την άσκηση των αναγκαίων πράξεων διοικήσεως εκ μέρους αυτών, δυστροπίας και κακοβουλίας των διαχειριστών, η οποία εκδηλώνεται με τη μορφή της διαρκούς διαφωνίας και της συστηματικής αρνήσεως και β) όταν συγκρούονται τα συμφέροντα του νομικού προσώπου. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν ασκείται αγωγή και διεξάγεται οποιασδήποτε φύσεως δίκη για διαφορά των διοικούντων το νομικό πρόσωπο προσώπων και αυτού ή και σε περίπτωση καταργήσεως δίκης και γενικά σε κάθε υπόθεση κατά την οποία τα διοικούντα πρόσωπα έχουν ίδιο συμφέρον αντίθετο προς το του νομικού προσώπου, το οποίο αντιπροσωπεύουν και για το οποίο κωλύονται να ασκήσουν τα καθήκοντά τους και παρίσταται ανάγκη να εξασφαλισθεί ενεργός διοίκησή του. Η διάταξη δε του άρθρου αυτού εφαρμόζεται και επί εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, ιδίως όταν υπάρχουν διαφωνίες που έχουν διαρκή χαρακτήρα και οφείλονται σε δυστροπία εκδηλούμενη με τη μορφή της διαρκούς διαφωνίας και της στείρας άρνησης που ισοδυναμούν με ουσιαστική έλλειψη διοικήσεως του νομικού προσώπου (ΑΠ 538/1998 ΕλλΔ/νη 2998.1606).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 18 του Ν. 3190/1955 οι διαχειριστές εκπροσωπούν την εταιρεία και ενεργούν στο όνομά της όλες τις πράξεις διαχειρίσεως και διαθέσεως, σε κάθε περίπτωση που ανάγεται στο σκοπό της εταιρικής επιχειρήσεως. Διάδικος, όμως, στις δίκες που αφορούν τις υποχρεώσεις και τις απαιτήσεις που παράγονται από τη δράση της εταιρείας αυτής, είναι η ίδια η εταιρεία και όχι ο διαχειριστής της, στο όνομα δε της εταιρείας ή κατ’ αυτής απευθύνεται η σχετική αγωγή και συνεπώς η εταιρεία παίρνει, ανάλογα με την περίπτωση, τη θέση ενάγοντος ή εναγομένου και στην περίπτωση ακόμα που βρίσκεται σε αντιδικία με κάποιον από τους εταίρους. Αν ο εταίρος που βρίσκεται σε αντιδικία με την εταιρεία είναι συγχρόνως και διαχειριστής της, διορίζεται προσωρινός διαχειριστής, σύμφωνα με το άρθρο 69 του Α.Κ. για να υποδεχθεί την αγωγή στο όνομα της εταιρείας και να την εκπροσωπήσει στο δικαστήριο, διότι τα συμφέροντά της, συγκρούονται προφανώς με τα συμφέροντα του διαχειριστή εταίρου που αντιδικεί με αυτήν. Εξάλλου, είναι γενική αρχή του δικονομικού δικαίου, ότι η αντιπροσωπευτική εξουσία παύει αυτοδικαίως όταν συγκρούονται τα συμφέροντα του νομίμου αντιπροσώπου και του αντιπροσωπευόμενου. Για το διορισμό του προσωρινού διαχειριστή δεν απαιτείται από το νόμο να ληφθεί προηγουμένως σχετική απόφαση της συνέλευσης των εταίρων, ενώ η εξουσία του προσωρινού διαχειριστή περιορίζεται απλώς και μόνο στη διεξαγωγή της συγκεκριμένης δίκης και παραμένει κατά τα λοιπά άθικτη η εξουσία του τακτικού διαχειριστή που έχει διορισθεί με το καταστατικό ή με απόφαση της γενικής συνέλευσης των εταίρων (ΕφΑθ 1939/1986 ΕΕμπΔ 1987/251, ΕφΘεσ 1224/1979 Αρμ 1980/312, ΠΠΘεσ 15494/1996 Αρμ 1997/924, ΠΠΑθ 2435/1995 ΕΕμπΔ 1996/538, ΠΠΑθ 341/1990 ΑρχΝ 1991/744).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αιτούντες εκθέτουν στην υπό κρίση αίτησή τους, ότι άπαντες τυγχάνουν εταίροι της καθ΄ης εταιρείας με την επωνυμία «………. ΕΠΕ» και ότι ο πρώτος εξ αυτών, τυγχάνει από τις …….2015 νόμιμος εκπρόσωπος και συνδιαχειριστής αυτής από κοινού με τον ………. Ότι η καθ΄ης δραστηριοποιείται ως κατάστημα πώλησης αυτοκινήτων-αξεσουάρ-λιπαντικών-ανταλλακτικών και συναφών ειδών, που έχουν σχέση με το αυτοκίνητο. Ότι η καθ΄ης συνεστήθη από τον ……… και τον ………, πατέρα των τριών πρώτων εξ αυτών και συζύγου της τέταρτης εξ αυτών, ο οποίος απεβίωσε στις ………2014 οπότε οι κληρονόμοι του – τέσσερις πρώτοι των αιτούντων, συνέστησαν την πέμπτη εξ αυτών (αιτούντων) κοινωνία κληρονόμων, από την οποία και αναλήφθηκαν τα ……….. εταιρικά μερίδια του ως άνω κληρονομούμενου, ενώ ο ………. συμμετέχει στην εταιρεία με μια μερίδα συμμετοχής που περιλαμβάνει επίσης ……… εταιρικά μερίδια. Ότι ο ως άνω κληρονομούμενος λίγο πριν το θάνατό του είχε ενημερώσει τους ίδιους και στενά φιλικά τους πρόσωπα ότι ο συνδιαχειριστής αδελφός του, ……….., ο οποίος ασχολείτο με την οικονομική διαχείριση της εταιρείας, προέβαινε σε βλαπτικές πράξεις σε βάρος του ίδιου και της εταιρείας. Ότι εισέπραττε περισσότερα χρήματα σε σχέση με τον ………, ενώ ταυτόχρονα περνούσε ως έξοδα στην εταιρεία προσωπικές του δαπάνες, οι οποίες πληρωνόντουσαν με χρήματα της εταιρείας, χωρίς να υπολογίζονται στις διαχειριστικές αμοιβές του ή στα κέρδη του. Ότι το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών ανέγερσης και εξοπλισμού της υπερπολυτελούς οικίας του στη ………….. επιφάνειας χώρων …………τ.μ. και βοηθητικών …………τ.μ., κτισμένης επί οικοπέδου ……….τ.μ., καταβλήθηκε από χρήματα της εταιρείας κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα εκεί (αίτηση). Ότι επανειλημμένως, αυτοί (αιτούντες) προφορικώς, αλλά και εγγράφως ζήτησαν από τον ……….. να συναινέσει στη διενέργεια διαχειριστικού ελέγχου, από τον Ορκωτό Ελεγκτή Λογιστή ………., πλην όμως ο τελευταίος αρνείται, με συνέπεια, εφόσον απαιτείται η σύμπραξη και των δύο συνδιαχειριστών για την εκπροσώπηση της καθ΄ης, να μην μπορούν να ασκήσουν το σχετικό δικαίωμά τους. Ότι λόγω της άρνησής του να διενεργήσουν διαχειριστικό έλεγχο της επιχείρησης για τις προγενέστερες διαχειριστικές χρήσεις, την άσκηση πράξεων διαχείρισης ερήμην του πρώτου αιτούντος – συνδιαχειριστή της καθ΄ης, την άρνησή του να τους πληροφορήσει για σοβαρά θέματα της εταιρείας και την απόκρυψη των γεγονότων που σχετίζονται με αυτή, έχει δημιουργήσει εντάσεις και έριδες μεταξύ τους που εμποδίζουν την εύρυθμη λειτουργία της εταιρείας και δη με νόμιμο και διαφανή τρόπο και την εκθέτουν, όπως και τους ίδιους, σε κίνδυνο επιβολής προστίμων λόγω παράβασης της εργατικής, ασφαλιστικής και φορολογικής νομοθεσίας. Ότι όλες οι προαναφερόμενες ενέργειες και πράξεις της καθ΄ης και του ………, είναι παράνομες και καταχρηστικές και επιζήμιες για την εταιρεία στην οποία συμμετέχουν ως εταίροι, μετά το θάνατο του ως άνω εταίρου, καθόσον πριν το θάνατο αυτού, ουδείς εξ αυτών δεν ασκούσε καθ’ οιονδήποτε χρόνο κατά τις ελεγχόμενες χρήσεις διαχειριστικά καθήκοντα στην καθ΄ης, ούτε είχε την ιδιότητα του εταίρου. Με βάση τα περιστατικά αυτά, ζητούν να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα και να υποχρεωθεί η καθ΄ης να ανεχθεί τη διενέργεια διαχειριστικού ελέγχου, ελέγχου των εταιρικών υποθέσεων, των οικονομικών, των βιβλίων και στοιχείων της για τις διαχειριστικές χρήσεις των ετών …….., ………, ……., ………., ……….. και ………. από τον Ορκωτό Λογιστή ………., άλλως από πραγματογνώμονα ορκωτό λογιστή που θα οριστεί από το παρόν Δικαστήριο. Επίσης, ζητούν να απαγγελθεί χρηματική ποινή 20.000 ευρώ σε βάρος της καθ΄ης ως μέσο αναγκαστικής εκτέλεσης της απόφασης που θα εκδοθεί και να καταδικαστεί αυτή στη δικαστική τους δαπάνη. Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα η κρινόμενη αίτηση παραδεκτώς εισάγεται για να συζητηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού, το οποίο είναι καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμόδιο προς εκδίκασή της κατά την προκειμένη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (686 επ. του Κ.Πολ.Δ.) πλην όμως τυγχάνει απαράδεκτη και εντεύθεν απορριπτέα, γενομένης δεκτής της σχετικής ένστασης που προέβαλε η καθ΄ης, αλλά και κατ’ αυτεπάγγελτη ενέργεια του Δικαστηρίου, επειδή συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση αντιδικίας μεταξύ της καθ΄ης εταιρείας και του εταίρου της που είναι ταυτόχρονα και διαχειριστής. Τούτο, διότι, όπως ιστορείται στην ένδικη αίτηση, ο πρώτος των αιτούντων τυγχάνει νόμιμος εκπρόσωπος και συνδιαχειριστής της καθ΄ης από κοινού μετά του ……….., ως εκ τούτου, η αντιπροσωπευτική του εξουσία έπαυσε αυτοδικαίως εφόσον συγκρούονται τα συμφέροντα αυτού με τα συμφέροντα της εταιρείας κατά της οποίας στρέφει την αίτησή του και κατά συνέπεια συντρέχει περίπτωση διορισμού προσωρινού διαχειριστή στη θέση αυτού, σύμφωνα με όσα αναλυτικά ελέχθησαν στη νομική σκέψη στην αρχή της παρούσας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ οι αιτούντες αρνούνται την ανωτέρω ένσταση, για το λόγο ότι ο πρώτος αιτών ασκεί την αίτησή του ως εταίρος και όχι ως συνδιαχειριστής, γεγονός που δεν ασκεί έννομη συνέπεια, αφού εν προκειμένω τίθεται ζήτημα νόμιμης εκπροσώπησης της καθ΄ης, στη συνέχεια, όλως αντιφατικώς, προβάλλουν ένσταση περί ελλείψεως πληρεξουσιότητας της καθ΄ης από την πληρεξουσία δικηγόρο της, για το λόγο ακριβώς ότι ενώ από το καταστατικό της, η εκπροσώπησή της γίνεται μόνο από κοινού από τους δύο διαχειριστές και εκπροσώπους της, ήτοι τον ……….. και τον πρώτο αιτούντα, εν προκειμένω ο ……… ενήργησε χωρίς τη συναίνεση του πρώτου αιτούντος, ενώ κατά την άποψη των αιτούντων, θα έπρεπε να έχει ζητήσει τον διορισμό προσωρινής διοίκησης, ισχυρισμός μη νόμιμος και εντεύθεν απορριπτέος, αφού ο ίδιος ο πρώτος αιτών είχε υποχρέωση και έννομο συμφέρον, πριν την άσκηση της αιτήσεως, να ζητήσει τον διορισμό προσωρινού διαχειριστή, προκειμένου στη συνέχεια να ασκήσει νομίμως την ένδικη αίτηση με την επίδοση της στο ανωτέρω πρόσωπο. Ως εκ τούτου, η ένδικη αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη και συνακόλουθα για την παραδεκτώς ασκηθείσα πρόσθετη παρέμβαση που άσκησε ο ……… υπέρ της καθ΄ης με προφορική δήλωση των πληρεξουσίων δικηγόρων του πριν τη συζήτηση της ένδικης αιτήσεως και το σημείωμά του, η οποία είναι νόμιμη (άρθρα 80 επ. του Κ.Πολ.Δ.), εφόσον με αυτήν δεν εισάγεται αυτοτελής αίτηση παροχής εννόμου προστασίας, δεν θα περιληφθεί διάταξη περί αυτής στο διατακτικό της παρούσας αποφάσεως. Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων διότι η ερμηνεία του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρο 179 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Ενώνει και συνεκδικάζει την αίτηση και την πρόσθετη παρέμβαση αντιμωλία των διαδίκων.

Απορρίπτει την αίτηση.

Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

Κρίθηκε κλπ