Δικηγορικό Γραφείο
Αντιδικία για τον εμβολιασμό ανηλίκου τέκνου και ειδικότερα ζητήματα συνεπιμέλειας

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1518, 1519 ΑΚ, η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων, την οποία ασκούν από κοινού και εξίσου και περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας του και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση, δικαιοπραξία ή δίκη που αφορούν το πρόσωπο ή τη περιουσία του. Η επιμέλεια του τέκνου, σύμφωνα με το άρθρο 1518 παρ. 1 ΑΚ, περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, την μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και το προσδιορισμό του τόπου διαμονής του. Ο καθένας από τους γονείς επιχειρεί και μόνος του πράξεις αναφερόμενες στην άσκηση της γονικής μέριμνας, όταν πρόκειται για συνήθεις πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου ή για την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή για πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα, καθώς και όταν πρόκειται για τη λήψη δήλωσης της βούλησης που είναι απευθυντέα προς το τέκνο (άρθρο 1516 παρ. 1 ΑΚ).

Συνακόλουθα το νέο άρθρο 1513 ΑΚ αποκλίνει από το προϊσχύον δίκαιο, εισάγοντας, κατά το πρότυπο άλλων σύγχρονων νομοθεσιών, τον κανόνα ότι η γονική μέριμνα σε περίπτωση διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης, συνεχίζει να ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού, όπως συμβαίνει και κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης ή του συμφώνου συμβίωσης των γονέων. Κατά την άσκηση της γονικής τους μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων προς το συμφέρον των τέκνων τους, σε περίπτωση δε διαφωνίας αποφασίζει το δικαστήριο (άρθρο 1512 ΑΚ). Η διάταξη αυτή είναι γενική και ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις που οι γονείς διαφωνούν και καθιερώνει την αρχή της επικουρικότητας του ρόλου του Δικαστηρίου, το οποίο επιλαμβάνεται μόνο κατ’ εξαίρεση και μόνο για την επίλυση διαφωνιών των γονέων σε επιμέρους ζητήματα που αφορούν την άσκηση της γονικής μέριμνας των τέκνων τους.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1519 παρ. 1 ΑΚ, ορισμένα ζητήματα επιμέλειας, που έχουν βαρύτητα και μοναδικότητα στη ζωή του παιδιού, πρέπει να είναι αντικείμενο συναπόφασης των γονέων, ανεξάρτητα από το ποιος ασκεί την επιμέλειά του κατά τη συμφωνία των γονέων ή βάσει δικαστικής απόφασης. Τα επιμέρους ζητήματα που εντάσσονται στον πυρήνα της επιμέλειας του ανηλίκου, για τα οποία προβλέπεται η υποχρεωτική συναπόφαση των γονέων του, είναι: α) η ονοματοδοσία του ανηλίκου, β) η επιλογή θρησκεύματος, γ) ζητήματα της υγείας του ανηλίκου εκτός από τα επείγοντα και τα εντελώς τρέχοντα και δ) ζητήματα εκπαίδευσης με αποφασιστική επιρροή στο μέλλον του ανηλίκου. Ειδικότερα πλέον υποχρεωτικά συναποφασίζονται από τους γονείς του ανηλίκου όλα τα ζητήματα που αφορούν την υγεία του (και όχι π.χ. μόνο σοβαρές ιατροχειρουργικές επεμβάσεις) εκτός από τα εντελώς τρέχοντα και τα επείγοντα. Η αιτιολογία για την πρόβλεψη τόσο διευρυμένης συναπόφασης των γονέων είναι ότι οι επιλογές σε θέματα υγείας, ακόμη και όταν δεν αφορούν περιστάσεις ιδιαίτερης βαρύτητας, έχουν τη γενική τάση να επιδρούν αποφασιστικά, ενδεχομένως και κατά τρόπο μη αναστρέψιμο, στη ζωή και την εξέλιξη του ανθρώπου.

Ειδικότερα ο εμβολιασμός του παιδιού δεν αποτελεί τρέχον ζήτημα λόγω του αναπτυσσόμενου αντιεμβολιαστικού κινήματος αλλά και της συζήτησης σε σχέση με τα εμβόλια για τη νόσο Covid-19. Επομένως, εφόσον ο γονέας στον οποίο έχει ανατεθεί αποκλειστικά η επιμέλεια, είναι αντίθετος στον εμβολιασμό του παιδιού, ενώ ο άλλος γονέας διαφωνεί, θα αποφασίσει το Δικαστήριο με βάση το συμφέρον του παιδιού, κατ’ άρθρο 1512 ΑΚ. Επιπροσθέτως πρέπει να σημειωθεί ότι οι ανήλικοι ασθενείς δεν συναινούν οι ίδιοι στην υποβολή τους σε ιατρικές πράξεις, αλλά η εξουσία για συναίνεση σε ιατρικές πράξεις ανήκει στους ασκούντες τη γονική τους μέριμνα γονείς τους, άλλωστε δε στις διατάξεις του άρθρου 12 παρ. 1 και 2 περ. β΄ υποπερ. αα΄ του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (ν. 3418/2005) ορίζεται ότι «Ο ιατρός δεν επιτρέπεται να προβεί στην εκτέλεση οποιασδήποτε ιατρικής πράξης χωρίς την προηγούμενη συναίνεση του ασθενή» και «αν ο ασθενής είναι ανήλικος, η συναίνεση δίδεται από αυτούς που ασκούν τη γονική μέριμνα ή έχουν την επιμέλειά του».

Εξάλλου η μέριμνα για την δημόσια υγεία αποτελεί συνταγματική υποχρέωση του Κράτους, στο πλαίσιο της οποίας η Πολιτεία οφείλει, μεταξύ άλλων, να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη της διάδοσης και την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών, οι οποίες συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Στα μέτρα αυτά εντάσσεται και ο εμβολιασμός νηπίων και παιδιών, ο οποίος διενεργείται με σκοπό την προστασία της υγείας, συλλογικώς και ατομικώς, από τις ασθένειες καθώς και την βαθμιαία εξάλειψή τους. Το μέτρο του εμβολιασμού καθ’ εαυτό συνιστά σοβαρή μεν παρέμβαση στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και στην ιδιωτική ζωή του ατόμου και δη στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα αυτού, πλην όμως συνταγματικώς ανεκτή, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) ότι προβλέπεται από ειδική νομοθεσία, υιοθετούσα πλήρως τα έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά, ιατρικά και επιδημιολογικά πορίσματα στον αντίστοιχο τομέα και β) ότι παρέχεται δυνατότητα εξαίρεσης από τον εμβολιασμό σε ειδικές ατομικές περιπτώσεις, για τις οποίες αυτός αντενδείκνυται. Η ως άνω παρέμβαση, εφόσον κρίνεται, σύμφωνα με τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα, αναγκαία και πρόσφορη για την προστασία της υγείας τόσο των ίδιων των εμβολιαζομένων όσο και τρίτων (λ.χ. βρεφών που δεν έχουν ακόμη εμβολιασθεί, ατόμων που δεν επιτρέπεται για ιατρικούς λόγους να εμβολιασθούν) δεν είναι δυσανάλογη για την επίτευξη του προμνημονευθέντος συνταγματικού δημοσίου σκοπού.

Πέραν τούτου κατά τις διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 4 και 7 παρ. 4 του ΠΔ 79/2017 «Περί της οργάνωσης και λειτουργίας Νηπιαγωγείων και Δημοτικών Σχολείων», για μεν την εγγραφή των νηπίων και των δύο (2) ηλικιών, που φοιτούν για πρώτη φορά στο Νηπιαγωγείο, εφαρμόζεται η ακόλουθη διαδικασία: «α) Από την 1η έως τις 20 Μαΐου του προηγούμενου της εγγραφής σχολικού έτους οι γονείς/κηδεμόνες υποβάλλουν σχετικές αιτήσεις-υπεύθυνες δηλώσεις εγγραφής στο νηπιαγωγείο που ανήκουν σύμφωνα με τα όρια της σχολικής περιφέρειας, προσκομίζοντας: αα) έγγραφο από το οποίο αποδεικνύεται η διεύθυνση κατοικίας, ββ) το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή και γγ) το βιβλιάριο υγείας ή άλλο στοιχείο από το οποίο αποδεικνύεται ότι έγιναν τα προβλεπόμενα εμβόλια», για δε την εγγραφή των μαθητών, που φοιτούν για πρώτη φορά στην Α΄ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου, εφαρμόζεται η ακόλουθη διαδικασία: «α) Από την 1η έως την 20ή Μαρτίου του προηγούμενου της εγγραφής σχολικού έτους οι γονείς και κηδεμόνες υποβάλλουν σχετικές αιτήσεις-υπεύθυνες δηλώσεις εγγραφής στο δημοτικό σχολείο που ανήκουν σύμφωνα με τα όρια της σχολικής περιφέρειας, προσκομίζοντας: αα) βεβαίωση φοίτησης από το νηπιαγωγείο, ββ) αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο προκύπτει η διεύθυνση κατοικίας του μαθητή, γγ) το ατομικό δελτίο υγείας μαθητή και δδ) το βιβλιάριο υγείας ή άλλο στοιχείο από το οποίο αποδεικνύεται ότι έχουν γίνει τα εμβόλια που προβλέπονται και είναι ενταγμένα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών».

Εξάλλου με το Υ1/Γ.Π.161682/22-12-2008 έγγραφο της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγιεινής του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών γνωμοδότησε ότι «είναι υποχρεωτικά όλα εκείνα τα εμβόλια που είναι ενταγμένα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και για αυτό δίνονται δωρεάν στα πλαίσια προστασίας της Δημόσιας Υγείας. Μόνο σε περιπτώσεις ιατρικής αντένδειξης, θα μπορούν οι γονείς να αρνηθούν τον εμβολιασμό των παιδιών τους. Οι γονείς που για οποιουσδήποτε λόγους (προσωπικά δεδομένα και πιθανές παρενέργειες) δεν επιθυμούν τον εμβολιασμό των παιδιών τους, οφείλουν να προσκομίζουν βεβαίωση ιατρικής αντένδειξης από: α) Περιφερειακά Γενικά Νοσοκομεία, ή β) Διευθύνσεις Υγιεινής της οικείας Νομαρχίας ή γ) Ιατροκοινωνικά Κέντρα ή δ) Ασφαλιστικούς φορείς ή ε) ιδιώτες ιατρούς, σύμφωνα με τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας».

Σύμφωνα, λοιπόν, με το ανωτέρω νομικό σκεπτικό, γνήσιο απότοκο του ν. 4800/2021 και της μεταρρύθμισης που αυτός επέφερε στο Οικογενειακό Δίκαιο, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθήνας έκανε δεκτή την αίτηση ασφαλιστικών πατέρα κατά της καθ’ης μητέρας ανήλικου τέκνου, ασκούσας αποκλειστικώς την επιμέλειά του, η οποία δεν επιθυμούσε τον εμβολιασμό του για τους δικούς της προσωπικούς λόγους. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έκρινε ότι η ιατρική πράξη του εμβολιασμού νηπίων και παιδιών κρίνεται, σύμφωνα με τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα, αναγκαία και πρόσφορη για την προστασία της υγείας τόσο των εμβολιαζομένων όσο και τρίτων, καθόσον αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και ειδικότερα της προστασίας της δημοσίας υγείας, δεδομένου ότι προστατεύει τους εμβολιαζόμενους από την ανάπτυξη σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων και μειώνει τη διασπορά τους στην ευρύτερη κοινότητα με τον μηχανισμό της συλλογικής ανοσίας.

Επιπροσθέτως, στην υπ’ αριθμ. 5763/2022 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην πιθανολόγηση στατιστικά πολύ μικρού αριθμού περιπτώσεων σοβαρών παρενεργειών ορισμένων εμβολίων που δεν καθιστά συνταγματικά ανεπίτρεπτη τη νομοθετική πρόβλεψη του εμβολιασμού νηπίων και παιδιών, η οποία είναι ανεκτή χάριν του δημοσίου συμφέροντος.  Ως εκ τούτου, οι ισχυρισμοί της καθ’ ης μητέρας περί παραβίασης των δικαιωμάτων στην προστασία της αξιοπρέπειας και στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανήλικου τέκνου της, όπως κατοχυρώνονται στις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος, απορρίφθηκαν ως ουσία αβάσιμοι. Κατά τον ίδιο τρόπο έγινε από το Δικαστήριο δεκτό ότι η καλή κλινική σωματική υγεία του ανηλίκου δεν αναιρεί την αναγκαιότητα και την προσφορότητα του εμβολιασμού του, ενόψει, μάλιστα, της φοίτησής του στο σχολείο, εκτός αν συντρέχει ιατρική αντένδειξη, την οποία η καθ’ ης μητέρα θα έπρεπε να αποδείξει. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο, υποχρέωσε την καθ’ ης μητέρα, αποκλειστικώς ασκούσα την επιμέλεια του ανήλικου τέκνου της, να μεριμνήσει και να προβεί εντός χρονικού διαστήματος 6 μηνών από τη δημοσίευση της απόφασης σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες που κατατείνουν στην πραγματοποίηση του εμβολιασμού του τέκνου της με τα εμβόλια, που εντάσσονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού των παιδιών του έτους 2022, απειλώντας, μάλιστα, χρηματική ποινή 600,00 ευρώ για κάθε παράβαση της.

Από τα ανωτέρω προκύπτει με σαφήνεια η πάγια κατεύθυνση την οποία φαίνεται να χαράσσει ο Ν. 4800/2021, μετατρέποντας τις οικογενειακές σχέσεις σε ένα ατελείωτο πεδίο μάχης, φέρνοντας την Ελληνική Δικαιοσύνη σε θέση διαιτητή, ακόμα και για ασήμαντες αφορμές, που επί δεκαετίες επιλύονταν στα πλαίσια των ενεργών βιοτικών σχέσεων, αλλά και της επαγγελματικής ευσυνειδησίας των αρμόδιων αρχών και φορέων.  Διότι μπορεί στην προκειμένη περίπτωση, το Δικαστήριο να αποφάνθηκε επί ενός ιδιαίτερα αμφιλεγόμενου ζητήματος, ειδικά εν όψει των πληγών που άνοιξε στην κοινωνία μας η πανδημία, παρ’ όλα αυτά είναι γεγονός ότι η Δικαιοσύνη ευτελίζεται όταν καλείται να επιλύσει καθημερινά, τρέχοντα, άνευ ουσιαστικής βαρύτητας ζητήματα, όπως αυτά ακόμα και της βάφτισης ή της ονοματοδοσίας τέκνων, καθιστώντας τα παιδιά το μέσο για εκδίκηση και διαιώνιση της συζυγικής αντιδικίας ακόμα και μετά τον χωρισμό ή το διαζύγιο.


 Μη χάνετε την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωσή σας. Ακολουθήστε μας τώρα στα Google News