Δικηγορικό Γραφείο
Χωρίζουμε! Ποιος κρατάει το …κατοικίδιο;

Είναι γνωστό όχι μόνο από την νομική και δικαστηριακή πρακτική, αλλά και από την βιωμένη πραγματικότητα ότι ο χωρισμός ενός ζευγαριού είναι μια επίπονη και πολύπλοκη διαδικασία, κατά την οποία οι δύο πρώην σύντροφοι καλούνται όχι μόνο να απεμπλακούν συναισθηματικά ο ένας από τον άλλο, αλλά και να προσαρμοστούν σε μια νέα κατάσταση. Μπορεί, λοιπόν, η «διάσταση» να αποτελεί μια βιοτική σχέση, που προηγείται του διαζυγίου, παρ’ όλα αυτά δεν μπορεί να μένειαρρύθμιστη.

Τουναντίον. Η πόλωση, η ένταση και η ρήξη των σχέσεων μεταξύ των πρώην συντρόφων, ως μοιραία συνέπεια του χωρισμού τους, καθιστά την ανάγκη αυτή πρωτεύουσας σημασίας, ακόμα και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν ανήλικα τέκνα, για τη διατροφή και την επιμέλεια των οποίων πρέπει να μεριμνήσουν. Ειδικότερα, το ζήτημα της μετοίκησης του ενός από τους δύο συζύγους ή συντρόφους σε άλλο σπίτι, πέραν αυτού που μέχρι τότε αποτελούσε την οικογενειακή τους στέγη, αλλά και το μοίρασμα της κινητής τους περιουσίας (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών, προσωπικών ειδών, οικιακών σκευών κλπ) αποτελεί την πρώτη υλική πράξη του χωρισμού τους, σηματοδοτώντας το τέλος, ή, ενδεχομένως, ένα νέο ξεκίνημα γι’ αυτούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση που το ζευγάρι εκτός της κοινής του ζωής, μοιραζόταν και κάποιο κατοικίδιο ζώο;

Σύμφωνα με το άρθρο 1394 του ΑΚ «σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης, ο καθένας από τους συζύγους δικαιούται να παραλάβει τα κινητά που του ανήκουν, ακόμη και αν τα χρησιμοποιούσαν και οι δύο ή και μόνος ο άλλος σύζυγος. (…)».Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 1395 του ΑΚ «οι σύζυγοι κατανέμουν, σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης, τη χρήση των κινητών που ανήκουν και στους δύο, σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες. Αν διαφωνούν, η κατανομή γίνεται από το δικαστήριο που μπορεί να επιδικάσει εύλογη αποζημίωση για τη χρήση που παραχωρεί»Το ίδιο δικαστήριο μπορεί, εφόσον το επιβάλλουν λόγοι επιείκειας εν όψει των ειδικών συνθηκών του καθενός από τους συζύγους να παραχωρήσει στον έναν την αποκλειστική χρήση της οικογενειακής στέγης κατ’ άρθρο 1393 του ΑΚ, ήτοι της οικίας, που στέγαζε τον γάμο/σχέση τους.  Η διαδικασία, δε, με την οποία ρυθμίζεται προσωρινά η μετοίκηση και η κατανομή των κινητών πραγμάτωνμεταξύ των εν διαστάσει συζύγων είναι αυτή του άρθρου 682 του ΚΠολΔ, κοινώς τα ασφαλιστικά μέτρα. 

Στο ως άνω ρυθμιστικό πλαίσιο εντάσσεται και η περίπτωση τουκατοικίδιου ζώου, που αυτοί μπορεί να είχαν από κοινού ή υπάρχει ασυμφωνία γύρω από το πρόσωπο του πραγματικού του κυρίου. Ως τέτοιο ζώο, δε, σύμφωνα με το άρθρο 1περ. γ, δ του Ν. 4039/2012 «για τα δεσποζόμενα και τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς και την προστασία των ζώων από την εκμετάλλευση ή τη χρησιμοποίηση με κερδοσκοπικό σκοπό» ορίζεται «κάθε μη άγριο ζώο, που συντηρείται ή προορίζεται να συντηρηθεί από τον άνθρωπο, κυρίως μέσα στην κατοικία του, για λόγους ζωοφιλίας ή συντροφιάς και τελεί υπό την άμεση επίβλεψη και φροντίδα του ιδιοκτήτη, κατόχου, συνοδού ή φύλακά του». Ο ίδιος νόμος, μάλιστα, δίνει πολύτιμες πληροφορίες για τα στοιχεία που θα πρέπει να προσέξει και να συνεκτιμήσει το δικαστήριο, προκειμένου να αποφασίσει ποιος από τους δύο συζύγους θα κρατήσει τελικά το κατοικίδιο ζώο. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ως άνω νόμο κάτοχος του ζώου είναι αυτός που ασκεί φυσική εξουσία πάνω σε αυτό και το χρησιμοποιεί για ίδιο λογαριασμό, εξυπηρετώντας τις ανάγκες του κατά τρόπο διαρκή, αναλαμβάνοντας να του παρέχει τροφή, να το στεγάζει και να το φροντίζει. 

Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν. 4039/2012ο ιδιοκτήτης του δεσποζόμενου ζώου συντροφιάς υποχρεούται:

  1. να μεριμνά για τη σήμανση και την καταγραφή του ζώου του, καθώς και για την έκδοση βιβλιαρίου υγείας του.
  2. να δηλώνει μέσα σε πέντε μέρες την απώλεια του ζώου του.
  3. να τηρεί τους κανόνες ευζωίας του ζώου και να μεριμνά για την κτηνιατρική εξέτασή του.
  4. να εφοδιάζεται με το διαβατήριο του ζώου του.
  5. να μην εγκαταλείπει το ζώο του.
  6. να μεριμνά για τον άμεσο καθαρισμό του περιβάλλοντος από τα περιττώματα του ζώου
  7. να μεριμνά για τη στείρωσή του.
  8. ειδικά στην περίπτωση σκύλου, να γίνεται ο περίπατός του πάντα με συνοδό, να παίρνει τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να  μην εξέρχεται ελεύθερα ο σκύλος από το χώρο της ιδιοκτησίας του και να τον κρατάει πάντα δεμένο κατά τη διάρκεια του περιπάτου, ευρισκόμενος σε μικρή απόσταση από αυτόν.
  9. Αξίζει, δε, να αναφερθεί ότι ο κάτοχος ζώου συντροφιάς ευθύνεται για οποιαδήποτε βλάβη ή ζημιά, που προκαλείται από το ζώο, σύμφωνα με το άρθρο 924 ΑΚ. 

Όλα, λοιπόν, τα παραπάνω αποτελούν το αντικείμενο απόδειξης σε ένα δικαστήριο, που καλείται να αποφασίσει ποιος από τους συζύγους θα κρατήσει το κατοικίδιο. Για το σκοπό αυτό, δε, αξιοποιούνται όλα τα κοινά αποδεικτικά μέσα, εξέταση μαρτύρων και προσκόμιση ένορκων βεβαιώσεων, προκειμένου να οδηγηθεί σε μια πιθανολόγηση ως προς το πρόσωπο του πραγματικού κυρίου του ζώου. Παράλληλα, η πρόσφατη νομολογία, μοιραία συνέπεια του όλο και μεγαλύτερου διαλόγου της έννομης τάξης με τα δικαιώματα τρίτης γενιάς, όπως τα λεγόμενα «δικαιώματα των ζώων», απότοκος του οποίου είναι και ο Ν. 4039/2012, κατευθύνεται ως προς μια περισσότερο ουσιαστική αντιμετώπιση του ζητήματος, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη ποιος από τους αντιδίκους διενεργούσε επί του ζώου υλικές πράξεις νομής με διάνοια κυρίου. Με άλλα λόγια, τα δικαστήρια φαίνεται να εστιάζουν στο ποιος στην πραγματικότητα συμπεριφέρεται και έχει την πεποίθηση ότι είναι ο πραγματικός κύριος του ζώου. Επιπλέον, φαίνεται να αποδέχονται ότι, πράγματι, στις περιπτώσεις αυτές, ήτοι της μετοίκησης του ενός από τους δύο συζύγους/συντρόφους σε άλλο σπίτι, συντρέχει η επείγουσα εκείνη κατάσταση, που σύμφωνα με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων απαιτείται, προκειμένου να αποφευχθεί επικείμενος κίνδυνος, όπως λόγου χάριν να χαθεί η επαφή και η εξοικείωση με το ζώο κλπ.

Διαφαίνονται, έτσι, διάφοροι δείκτες, που λειτουργούν σαν «ενδείξεις νομής», όπως:

  • Ποιος φροντίζει για την καθημερινή βόλτα, την εκπαίδευση, τη διατροφή, τις επισκέψεις στο κτηνίατρο και την κοινωνικοποίηση του ζώου με άλλα.
  • Ποιός αγόρασε ή παρέλαβε το κατοικίδιο ζώο από κατάστημα pet-shop ή δομή φιλοξενίας αδέσποτων και ποιος πήρε την πρωτοβουλία για την απόφαση αυτή.
  • Ποιος ονοματοδότησε το κατοικίδιο ζώο.
  • Τίνος τα στοιχεία ταυτότητας έχουν καταχωρηθεί στο microchipκαι στο βιβλιάριο υγείας του ζώου, σε χρόνο, μάλιστα, προγενέστερο του χωρισμού, προκειμένου να αποφευχθεί μια προσχηματική καταχώρηση.
  • Αν κάποιο από τα μέρη, μετά τον χωρισμό τους, παρέλαβε τα προσωπικά του αντικείμενα, όχι, όμως, και το κατοικίδιο ζώο! Στην περίπτωση αυτή, δε, πρέπει να υπογραμμιστεί, ότι γίνεται λόγος όχι πια για ασφαλιστικά μέτρα των άρθρων 1393, 1394, 1395 του ΑΚ, αλλά για αυτά της νομής των άρθρων 974 επ. του ΑΚ. Επ’ αυτής της απόφασης, δε, χωρεί ακόμα και έφεση!

Η ως άνω διαμορφωθείσα νομολογία μαρτυρά το γεγονός ότι καίτοι, το δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ υποκειμένων, ήτοι φορέων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, παρ’ όλα αυτά η εφαρμογή του δεν μένει απαθής ως προς τις κοινωνικές εξελίξεις. Έτσι, μπορεί να μην μπορούμε να κάνουμε λόγο για «δικαιώματα των ζώων» perse, καθώς σε αυτή την περίπτωση αυτά θα έπρεπε να είχαν τη δυνατότητα και ανάλογων υποχρεώσεων, ωστόσο, το ζήτημα προσεγγίζεται με όλο και αυξανόμενη ευαισθησία, πράγμα μόνο θετικό για τον νομικό πολιτισμό μας, ο οποίος οφείλει να μεριμνά για την προστασία τους και να καθιστά τα ανθρώπινα δικαιώματα τρίτης γενιάς εκτελεστά.


 Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.


 Μη χάνετε την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωσή σας. Ακολουθήστε μας τώρα στα Google News