Δικηγορικό Γραφείο
σχέδίο νόμου για τη διαμεσολάβηση

Ψηφίστηκε και τέθηκε σε ισχύ ο νέος Νόμος για τη διαμεσολάβηση, οι δε επ' αυτού κυριότερες διατάξεις ως προς τη διαδικασία και το πεδίο εφαρμογής της, συνοψίζονται στα εξής:

Α. Γενικοί κανόνες διαμεσολάβησης

- Στη διαδικασία της διαμεσολάβησης μπορούν να υπαχθούν αστικές και εμπορικές διαφορές, υφιστάμενες ή μέλλουσες (ρήτρα διαμεσολάβησης - σχετική έγγραφη συμφωνία), εφόσον τα μέρη έχουν την εξουσία διάθεσης του αντικειμένου της διαφοράς (δηλαδή να επιτρέπεται κατά το ουσιαστικό δίκαιο να επιτευχθεί συμβιβασμός).

- Για όλες τις αγωγές που κατατίθενται από 01-12-2019, εφόσον υφίσταται η εξουσία διάθεσης του αντικειμένου της διαφοράς, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της αγωγής, για κάθε διαφορά που μπορεί δυνητικά στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, απαιτείται κατά την κατάθεση της αγωγής να συγκατατεθεί από τον πληρεξούσιο δικηγόρο σχετικό ενημερωτικό έγγραφο, από το οποίο να αποδεικνύεται ότι έχει ενημερώσει τον εντολέα του για τη δυνατότητα υπαγωγής της διαφοράς σε διαμεσολάβηση.

- Το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου εκκρεμεί ιδιωτική διαφορά που μπορεί να υπαχθεί σε διαμεσολάβηση, δύναται σε κάθε στάση της δίκης να καλεί τα μέρη να προσφύγουν σε αυτή. Εφόσον τα μέρη συμφωνούν, η συμφωνία καταρτίζεται εγγράφως και περιλαμβάνεται στα πρακτικά της δίκης. Το Δικαστήριο αναβάλλει υποχρεωτικά τη συζήτηση της υπόθεσης μετά το ελάχιστο τριών και το περισσότερο έξι μηνών, χωρίς να υπολογίζονται οι δικαστικές διακοπές.

- Η υπαγωγή μιας διαφοράς σε διαμεσολάβηση δεν εμποδίζει τη λήψη ασφαλιστικού μέτρου. Στην περίπτωση αυτή, ο δικαστής που το διατάζει δύναται να ορίσει προθεσμία για την άσκηση κύριας αγωγής, όχι μικρότερη των τριών μηνών.

- Η συμφωνία των μερών για την προσφυγή στη διαμεσολάβηση πρέπει να περιγράφει και το αντικείμενο αυτής.

- Έκαστος δύναται να ασκήσει αγωγή και κατόπιν της άσκησής της και προ της συζήτησής της να επιδιώξει τη διενέργεια ( δυνητικής ή υποχρεωτικής) διαμεσολάβησης έως τη συζήτησή της.

- Στη διαδικασία της διαμεσολάβησης τα μέρη παρίστανται μετά του νομικού παραστάτη τους, πλην των μικροδιαφορών και των καταναλωτικών υποθέσεων που επιτρέπουν την αυτοπρόσωπη εμφάνιση. Στη διαδικασία μπορεί να μετέχει και τρίτο πρόσωπο, π.χ. πραγματογνώμονας, ειδικός σύμβουλος, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο και με τη συμφωνία μερών και διαμεσολαβητή.

- Ο διαμεσολαβητής ορίζεται είτε από τα μέρη ή από τρίτο πρόσωπο της κοινής τους επιλογής, είναι ένας ή περισσότεροι, εφόσον συμφωνήσουν τούτο εγγράφως τα μέρη.

- Εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία, ο διαμεσολαβητής και όσοι συμμετείχαν στη διαμεσολάβηση δε μπορούν να εξεταστούν ως μάρτυρες στη δίκη και δε μπορούν να προσκομίσουν στοιχεία που αφορούν στη διαμεσολάβηση πλην λόγων προστασίας της ανηλικότητας, της σωματικής και ψυχικής υγείας προσώπου και λόγων δημοσίας τάξης.

Β. Επί της υποχρεωτικής διαμεσολάβησης

- Στην υποχρεωτική διαμεσολάβηση υπάγονται οι εξής διαφορές που τα μέρη έχουν εξουσία διάθεσης του αντικειμένου της δίκης: α) οι διαφορές της τακτικής διαδικασίας του Μονομελούς εφόσον η αξία του αντικειμένου της δίκης υπερβαίνει το ποσό των 30.000,00 ευρώ, β) οι διαφορές τακτικής διαδικασίας του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, γ) οι οικογενειακές διαφορές εκτός από εκείνες που αφορούν στο διαζύγιο, στην ακύρωση του γάμου, στην αναγνώριση της ύπαρξης ή ανυπαρξίας του γάμου και στις σχέσεις γονέων-τέκνων καθώς και διαφορές όπου υφίσταται σε ισχύ ρήτρα διαμεσολάβησης και δ) οι διαφορές όπου είναι ισχυρή ρήτρα διαμεσολάβησης. Εξαιρούνται υποθέσεις όπου διάδικος είναι το Δημόσιο, Ο.Τ.Α. ή Ν.Π.Δ.Δ.

- Στις περιπτώσεις αυτές, για το παραδεκτό της συζήτησης της αγωγής, θα πρέπει μαζί με τις προτάσεις της συζήτησης να προσκομίζεται και πρακτικό της Υποχρεωτικής Αρχικής Συνεδρίας ( Υ.Α.Σ.) της διαμεσολάβησης.

- Η προσφυγή στη διαμεσολάβηση δεν απαλλάσσει τα μέρη από την Υ.Α.Σ., η οποία καθιερώνεται ως υποχρεωτική και ανεξάρτητη εισαγωγική διαδικασία.

- Στις περιπτώσεις της υποχρεωτικής διαμεσολάβησης, ο διαμεσολαβητής ορίζεται είτε με κοινή συμφωνία των μερών, είτε, σε περίπτωση διαφωνίας τους, από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, με επιμέλεια του επισπεύδοντος μέρους. Το επισπεύδον μέρος υποβάλει στο διαμεσολαβητή που έχει οριστεί αίτημα προσφυγής στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, περιγράφοντας το αντικείμενο της διαφοράς και λαμβάνει απόδειξη παραλαβής. Ομοίως επικοινωνεί με τα μέρη ο διαμεσολαβητής για τον ορισμό του τόπου και χρόνου της Υ.Α.Σ.Η γνωστοποίηση προς τα μέρη γίνεται εγγράφως με συστημένη επιστολή ή ηλεκτρονικά και λαμβάνει απόδειξη παραλαβής της γνωστοποίησης.

- Η Υ.Α.Σ. ορίζεται ενός 20 ημερών από την επόμενη της αποστολής στο διαμεσολαβητή του αιτήματος προσφυγής στη διαμεσολάβηση ( ή 30 εφόσον πρόκειται για κάτοικο εξωτερικού). Η Υ.Α.Σ. έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα και είναι προφορική.

- Με το πέρας της Υ.Α.Σ. υπογράφεται πρακτικό από το διαμεσολαβητή και υπογράφεται από εκείνον και όλους τους συμμετέχοντες, κατατίθεται μάλιστα στο Δικαστήριο μαζί με τις προτάσεις, εφόσον ασκηθεί ή έχει ήδη ασκηθεί αγωγή, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης.

- Εφόσον τα μέρη αποφασίσουν να συνεχίσουν τη διαδικασία της διαμεσολάβησης, υπογράφεται έγγραφη συμφωνία υπαγωγής της διαφοράς σε διαμεσολάβηση. Η διαμεσολάβηση θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός άλλων 40 ημερών που εκκινούν από τη λήξη των πρώτων 20 ( ή 30) ημερών. Δυνητικά τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν παράταση για άλλες 40 μέρες. Ο Αύγουστος δεν προσμετράται στις προθεσμίες αυτές.

- Στην Υ.Α.Σ. παρίστανται τα μέρη μαζί με νομικό παραστάτη, η αμοιβή του οποίου συμφωνείται ελεύθερη. Σε περίπτωση νομικών προσώπων προβλέπεται η δυνατότητα έγγραφης εξουσιοδότησης προς αντιπρόσωπο. Εξαιρετικά, δεν απαιτείται η παρουσία του μέρους, π.χ. αν πάσχει από σοβαρή ασθένεια ή αν είναι κάτοικος εξωτερικού και δεν υπάρχει δυνατότητα τηλεδιάσκεψης. Αν μέρος δεν προσέλθει στην Υ.Α.Σ. το Δικαστήριο που επιλαμβάνεται δύναται να επιβάλει χρηματική ποινή από 100 ως 500 ευρώ υπέρ ΤΑΧΔΙΚ, ανάλογα με τις περιστάσεις.

- Δεν έχουν προβλεφθεί σχετικές διατάξεις ως προς την παραίτηση ή το ανυπαίτιο κώλυμα του ορισθέντος διαμεσολαβητή που εμποδίζουν την πρόοδο της διαμεσολάβησης ( ενδεικτικά ισόχρονη παράταση της προθεσμίας μέχρι το διορισμό νέου διαμεσολαβητή, επανεκκίνηση διαμεσολάβησης από την αρχή κ.ο.κ.).

Γ. Επι των συμφωνιών που προκύπτουν από τη διαμεσολάβηση

- Ο διαμεσολαβητής συντάσσει πρακτικό διαμεσολάβησης όπου περιέχεται η συμφωνία ή η διαπίστωση μη επίτευξης τελικώς συμφωνίας, παρά την υπαγωγή της διαφοράς σε διαμεσολάβηση. Το πρακτικό υπογράφεται από το διαμεσολαβητή και από τα μέρη και τους νομικούς παραστάτες τους, ειδάλλως αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, και μόνο από το διαμεσολαβητή. Κάθε μέρος μπορεί να καταθέσει το πρακτικό στο Δικαστήριο όπου εκκρεμεί η υπόθεση. Μετά την κατάθεση του πρακτικού επιτυχούς διαμεσολάβησης αφενός καταργείται η δίκη, αφετέρου είναι απαράδεκτη δεύτερη αγωγή εφόσον το αντικείμενό της καλύπτεται από τη συμφωνία.

- Το πρακτικό της διαμεσολάβησης αποτελεί από την κατάθεσή του, τίτλο εκτελεστό, εφόσον η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναγκαστικής εκτέλεσης και το απόγραφο εκδίδεται ατελώς. Εφόσον η συμφωνία περιλαμβάνει δικαιοπραξίες όπου απαιτείται τύπος, πρέπει να περιληφθεί τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου ( π.χ. διανομή ακινήτων). Το πρακτικό της διαμεσολάβησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως τίτλος για την εγγραφή ή την εξάλειψη υποθήκης.

Δ. Επι της αναστολής των προθεσμιών διαρκούσης της διαμεσολάβησης

- Η έγγραφη ( επί αποδείξει) γνωστοποίηση από το διαμεσολαβητή προς τα μέρη για τη διεξαγωγή της Υ.Α.Σ. ή η συμφωνία της εκούσιας προσφυγής στη διαδικασία της διαμεσολάβησης του άρθρου 5, αναστέλλει την παραγραφή και την αποσβεστική προθεσμία άσκησης των αξιώσεων του ουσιαστικού δικαίου καθώς και τις δικονομικές προθεσμίες των άρθρων 237 και 238 ΚπολΔ της νέας τακτικής διαδικασίας, για όσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία της διαμεσολάβησης και μέχρι τη σύνταξη του πρακτικού επίτευξης ή μη συμφωνίας, της επίδοσης δήλωσης αποχώρησης από τη διαμεσολάβηση του ενός προς το άλλο μέρος και προς το διαμεσολαβητή και σε κάθε περίπτωση τη με οποιοδήποτε τρόπο ολοκλήρωση ή κατάργηση της διαδικασίας της διαμεσολάβησης.

- Οι ουσιαστικές προθεσμίες, με την επιφύλαξη των ΑΚ 261,262,263 συνεχίζονται από την επόμενη της ολοκλήρωσης της διαδικασίας της διαμεσολάβησης με έναν εκ των ανωτέρω τρόπων ενώ οι δικονομικές από την ημέρα της ολοκλήρωσης.

Ε. Επι των προτεινομένων χρονικών αφετηριών

Θεσπίστηκε η σταδιακή εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 6 και 7 του παρόντος νομοσχεδίου ως προς την υποχρεωτική διαμεσολάβηση και την Υ.Α.Σ ως εξής:

- Από τις 15-01-2020 για τις οικογενειακές διαφορές που δεν εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της.

- Από τις 15-03-2020 για τις διαφορές τακτικής διαδικασίας αρμοδιότητας του Πολυμελούς Πρωτοδικείου και του Μονομελούς Πρωτοδικείου (άνω των 30.000,00 ευρώ).

ΣΤ. Επαναφορά δικαστικού ενσήμου στις αναγνωριστικές αγωγές αρμοδιότητας του πολυμελούς πρωτοδικείου

Στο άρθρο 42 του νόμου αυτού επαναφέρθηκε η υποχρέωση καταβολής δικαστικού ενσήμου για τις αγωγές ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, η οποία καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς αναγνωριστικές αγωγές, για τις οποίες η πρώτη συζήτηση στο ακροατήριο θα διενεργηθεί μετά την 01-01-2010, καθώς και τις αγωγές που έχουν ασκηθεί ως καταψηφιστικές πριν από τις 29-11-2019( δημοσίευση νόμο), εφόσον έχουν ήδη μετατραπεί ή μετατραπούν σε αναγνωριστικές μετά τη δημοσίευσή του και εισαχθούν σε πρώτη συζήτηση μετά την ως άνω ημερομηνία.

Παρατίθεται πίνακας με τις κυριότερες έγγραφες ενέργειες των μερών και τις έννομες συνέπειές τους:

ΆρθροΕνέργειαΣυγκατατίθεταιΈννομη Συνέπεια/Ποινή
Άρθρο 3 παρ. 1 Έγγραφη ενημέρωση εντολέα για τη δυνατότητα υπαγωγής της διαφοράς σε διαμεσολάβηση (βλ. συνημμένο έγγραφο) Με την κατάθεση του εισαγωγικού δικογράφου της αγωγής Απαράδεκτο της αγωγής
Άρθρο 6 παρ 1. Τελευταίο εδάφιο
και Άρθρο 7 παρ. 4
Πρακτικό Υποχρεωτικής Αρχικής Συνεδρίας Με την κατάθεση των προτάσεων επί της αγωγής Απαράδεκτο της συζήτησης της αγωγής
Άρθρο 7 παρ. 7 Μετά το πέρας της Υ.Α.Σ. - Έγγραφη συμφωνία υπαγωγής της διαφοράς στη διαδικασία της διαμεσολάβησης    
Άρθρο 8 παρ. 1 Πρακτικό διαμεσολάβησης Κατατίθεται στην Γραμματεία του Δικαστηρίου Άρθρο 8 παρ. 2.
Αποτελεί εκτελεστό τίτλο - δεν οφείλεται τέλος απογράφου - αποτελεί τίτλο για την εγγραφή ή την εξάλειψη υποθήκης.
Απαράδεκτη νέα αγωγή με το ίδιο αντικείμενο- κατάργηση εκκρεμούς δίκης
Άρθρο 9 παρ. 1 Συμφωνία εκούσιας προσφυγής στη διαδικασία της διαμεσολάβησης του άρθρου 5 (άρθρο 4 παρ. 1 α) ή έγγραφη γνωστοποίηση του διαμεσολαβητή προς τα μέρη δια διεξαγωγή Υ.Α.Σ. (άρθρο 7 παρ. 2. τελευταίο εδάφιο)    

Αναστέλλει την παραγραφή και την αποσβεστική προθεσμία αξιώσεων και δικαιωμάτων και τις δικονομικές προθεσμίες των άρθρων 237 και 238 ΚΠολΔ

(Επι εκούσιας ή υποχρεωτικής διαμεσολάβησης)

Άρθρο 9 παρ. 2 Πρακτικό μη επίτευξης συμφωνίας (άρθρο 8 παρ. 1 τελευταίο εδάφιο) ή επίδοση δήλωσης αποχώρησης από τη διαδικασία    Επανέναρξη ανωτέρω προθεσμιών που είχαν ανασταλεί

 

Έγγραφη ενημέρωση για τη δυνατότητα επίλυσης διαφοράς με διαμεσολάβηση