Δικηγορικό Γραφείο

Αποτελεί ήδη παρελθόν από 28/2/2019 ο νόμος Κατσέλη (ν.3869/2010) για την προστασία της πρώτης κατοικίας ο οποίος ευνόησε νοικοκυριά με ιδιαιτέρως χαμηλά εισοδήματα λόγω της έλευσης της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας, θέτοντας ένα όριο στην ασυδοσία των Τραπεζών.

Εν συνεχεία, ο νόμος έμεινε «μετέωρος» χωρίς διάταξη για την προστασία της πρώτης κατοικίας έως και την ψήφιση του ισχύοντος Ν.4605/2019 του οποίου η έναρξη ισχύος αναμενόταν για την 30η Απριλίου 2019, ενώ επί της ουσίας πρεμιέρα έκανε τη Δευτέρα 1/7/2019, αποδεικνύοντας στην πράξη, ήδη με τις πρώτες αιτήσεις των οφειλετών, στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ότι ο ως άνω νόμος ψηφίσθηκε μόνο και μόνο για να «καταργήσει» για δεύτερη φορά την προστασία της πρώτης κατοικίας.

Συνοπτικά, ο νέος νόμος θέτει ως προϋπόθεση πλέον την αποτυχία του εξωδικαστικού συμβιβασμού μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας – συναινετική διαδικασία ρύθμισης (η λειτουργία της οποίας ξεκίνησε τη Δευτέρα 1η Ιουλίου 2019) προκειμένου ο οφειλέτης να δύναται να καταθέσει την αίτηση του ισχύοντος πλέον νόμου στα κατά τόπους αρμόδια Δικαστήρια για τη διευθέτηση των χρεών του και την προστασία της πρώτης κατοικίας.

Οι υποψήφιοι οφειλέτες δύνανται να υποβάλουν αίτηση μόνο μία φορά (ενώ δεν επιτρέπεται δεύτερη αίτηση από το ίδιο φυσικό πρόσωπο ακόμα κι αν αφορά διαφορετικά χρέη) στην ως άνω πλατφόρμα έως την 31η Δεκεμβρίου 2019 προκειμένου είτε να κριθούν επιλέξιμοι και να προβούν από κοινού με τα πιστωτικά ιδρύματα σε συναινετική ρύθμιση του χρέους τους με προστασία της πρώτης κατοικίας είτε, να απορριφθεί η αίτησή τους και να απευθυνθούν στα Ελληνικά Δικαστήρια για την προστασία της πρώτης κατοικίας τους.

Με μια πρώτη ανάγνωση των διατάξεων, διαβλέπουμε μία σημαντική διαφορά σε σχέση με τις αλλεπάλληλες αλλαγές του προϊσχύοντος νόμου η οποία έγκειται στη δυνατότητα παντός φυσικού προσώπου (είτε έχει είτε δεν έχει την πτωχευτική ικανότητα) να υποβάλει την αίτηση εξωδικαστικού συμβιβασμού στην εν λόγω πλατφόρμα, συμπεριλαμβάνοντας οφειλές πάσης αιτίας (στεγαστικά δάνεια, επιχειρηματικά δάνεια κλπ) προς τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας συμπεριλαμβανομένων αυτών που τελούν υπό ειδική εκκαθάριση, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων όπως επίσης και ιδιωτικές εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις. Πλην όμως, τα κριτήρια «επιλεξιμότητας» του οφειλέτη για την επιτυχία του συμβιβασμού είναι τόσο στενά όπως θα εκθέσουμε αναλυτικά κατωτέρω με αποτέλεσμα να θέτουν εκτός νόμου για ακόμα μία φορά τους εμπόρους και μικρεμπόρους.

Οι δυσκολίες ένταξης στις «ευνοϊκές» διατάξεις του παρόντος νόμου ξεκινούν ήδη από την αίτηση του εξωδικαστικού μηχανισμού μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα, καθώς, δεν μπορούν να υποβάλουν τη σχετική αίτηση οφειλέτες των οποίων η προγενέστερη αίτηση του Νόμου Κατσέλη είτε απορρίφθηκε λόγω δόλιας περιέλευσης σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών (συνήθης αιτιολογία απόρριψης αιτήσεων ν.3869/2010 των ελληνικών Δικαστηρίων κυρίως από το έτος 2016 κι εντεύθεν), είτε η αίτηση έγινε δεκτή, πλήν όμως, ο οφειλέτης εξέπεσε της ρύθμισης.

Με αυτή την προϋπόθεση ήδη χιλιάδες οφειλέτες τέθηκαν εξαρχής εκτός πλαισίων του καινούριου νόμου. Όμως στην περίπτωση που η αίτηση του οφειλέτη απερρίφθη από το Δικαστήριο λόγω ύπαρξης εμπορικής ιδιότητας και δεν έχει ασκηθεί κανένα ένδικο μέσο κατά αυτής της απόφασης ή έχει ασκηθεί και έχει ομοίως για τον ίδιο λόγο απορριφθεί, τότε ο αιτών δύναται να υποβάλει την αίτηση εξωδικαστικού συμβιβασμού στην ηλεκτρονική πλατφόρμα κατά το άρθρο 72 του παρόντος νόμου, με την ελπίδα να κριθεί επιλέξιμος δανειολήπτης.

Επιπλέον δεν μπορούν να ρυθμισθούν με αυτή τη διαδικασία: α) οφειλές για τις οποίες υπάρχει εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου, β) οφειλές για τις οποίες εκκρεμεί αίτηση υπαγωγής σε πτωχευτική διαδικασία και γ) οφειλές που δε βρίσκονταν σε καθυστέρηση τουλάχιστο επί 90 ημέρες κατά την 31η Δεκεμβρίου 2018.

Συνεπώς οφειλέτες (έμποροι ή μη) οι οποίοι ρύθμισαν εξωδικαστικά τις οφειλές τους με τα τραπεζικά ιδρύματα κατά το δεύτερο εξάμηνο του προηγούμενου έτους και σήμερα έχουν εκπέσει της ρύθμισης λόγω αδυναμίας πληρωμών δε δύνανται να καταθέσουν την αίτηση εξωδικαστικού συμβιβασμού του παρόντος νόμου για να προστατεύσουν την πρώτη κατοικία τους, αποκλείοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μία μεγάλη μερίδα οφειλετών που υπό το κράτος πίεσης λόγω της επερχόμενης παύσης ισχύος του νόμου Κατσέλη έσπευσαν να ρυθμίσουν τις οφειλές του.

Προκειμένου ο αιτών - οφειλέτης να κριθεί επιλέξιμος δανειολήπτης θα πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις αθροιστικά:

Α) Να έχει εμπράγματο δικαίωμα αποκλειστικής ή κατ’ ιδανικό μερίδιο, κυριότητας πλήρους ή ψιλής ή επικαρπίας σε ακίνητο, το οποίο αποτελεί την κύρια κατοικία του και ευρίσκεται στην Ελλάδα (αυτομάτως καταργείται η προστασία της «δυνητικής» κατοικίας κατά τον προϊσχύοντα νόμο), ενώ η κύρια κατοικία θα ταυτοποιείται από τη διεύθυνση την οποία ο αιτών δήλωσε στην τελευταία φορολογική του δήλωση.

Β) Η αξία της προστατευόμενης κύριας κατοικίας, κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα δεν μπορεί να ξεπερνά τις 175.000 ευρώ αν στις οφειλές περιλαμβάνονται επιχειρηματικά δάνεια και τις 250.000 ευρώ σε κάθε άλλη περίπτωση.

Γ) Το συνολικό εισόδημα του αιτούντος δε θα πρέπει να υπερβαίνει τις 12.500 ευρώ εφόσον διαμένει μόνος του, τις 21.000 ευρώ εφόσον είναι έγγαμος και τέλος τις 36.000 ευρώ εφόσον έχει τρία τέκνα (ήτοι το επιτρεπτό εισόδημα προσαυξάνεται κατά 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο κι έως τρία τέκνα).

Εν προκειμένω δε γίνεται καμία μνεία για ενήλικα εξαρτώμενα μέλη (υπερήλικοι γονείς χωρίς πόρους οι οποίοι διαμένουν στην ίδια οικία) και δεν υπάρχει σχετική ρύθμιση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα προκειμένου να εισαχθούν τα ως άνω δεδομένα.

Δ) Αν το σύνολο των οφειλών του αιτούντος υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ, τότε το σύνολο της λοιπής ακίνητης περιουσίας (πλην της κύριας κατοικίας), του ιδίου, του συζύγου και των εξαρτώμενων μελών καθώς και τα μεταφορικά μέσα των ως άνω δε θα πρέπει να υπερβαίνουν τις 80.000 ευρώ κατά το χρόνο υποβολής της εν λόγω αίτησης.

Ε) Το σύνολο του ανεξόφλητου κεφαλαίου στο οποίο συνυπολογίζονται και οι λογιστικοποιημένοι τόκοι, και, εφόσον υπάρχουν τα έξοδα εκτέλεσης δε θα πρέπει να υπερβαίνουν τις 130.000 ευρώ ανά πιστωτή ή τις 100.000 ευρώ ανά πιστωτή εφόσον στις οφειλές συμπεριλαμβάνονται επιχειρηματικά δάνεια.

Δέον όπως διευκρινισθεί ότι ως αξία του ακινήτου λαμβάνεται υπόψη η φορολογητέα αξία για τον υπολογισμό του ΕΝ.Φ.Ι.Α για τα ακίνητα που βρίσκονται εντός Ελλάδος και η εμπορική αξία για τα ακίνητα που βρίσκονται εκτός Ελλάδος όσον αφορά στα κριτήρια επιλεξιμότητας του δανειολήπτη στα πλαίσια του εξωδικαστικού συμβιβασμού όπως αναλυτικά εκθέσαμε ανωτέρω.

Αντιθέτως, το χρηματικό ποσό που θα κληθεί να καταβάλει ο αιτών στα πλαίσια της προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσω επιτυχούς έκβασης του εξωδικαστικού συμβιβασμού θα υπολογισθεί βάσει της εμπορικής αξίας της κύριας κατοικίας (καθώς θα κληθεί να καταβάλει το 120% της εμπορικής αξίας, αυξάνοντας έτσι το ποσοστό της εμπορικής αξίας που έπρεπε να καταβάλει ο αιτών κατά τον προϊσχύοντα νόμο) όπως αυτή είχε καταχωρισθεί στα βιβλία του πιστωτικού ιδρύματος κατά τη 31η Δεκεμβρίου του τελευταίου έτους πριν την υποβολή της εν λόγω αίτησης ενώ ο αιτών θα μπορεί να αντικρούσει και κατ’ επέκταση να μειώσει το ύψος της εμπορικής αξίας εφόσον ο ίδιος προσκομίσει εκτίμηση του ακινήτου από πιστοποιημένο προς τούτο ιδιώτη εκτιμητή καταβάλλοντας εξ ιδίων τα έξοδα.

Κατά την υποβολή της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα άπαξ έως 31/12/2019, ο αιτών παραθέτει άπαντα τα φορολογικά στοιχεία αυτού του συζύγου και των εξαρτώμενων μελών, τα περιουσιακά στοιχεία προσκομίζοντας αντίστοιχα και πρόσφατα πιστοποιητικά βαρών, πλήρη κατάλογο οφειλών ανά πιστωτή με τις αντίστοιχες ληξιπρόθεσμες οφειλές και την ακριβή ημερομηνία που κατέστησαν αυτές ληξιπρόθεσμες όπως επίσης και δήλωση του αιτούντος ότι δεν εκκρεμεί έκδοση απόφασης επί αιτήσεως του με τον προγενέστερο νόμο, ότι δεν έχει απορριφθεί αίτηση του κατά τον προγενέστερο νόμο λόγω δόλιας περιέλευσής του σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών και τέλος ότι παρέχει πλήρη άδεια στα πιστωτικά ιδρύματα για πρόσβαση, επεξεργασία και διασταύρωση των δεδομένων του.

Πριν την οριστική υποβολή της αίτησης η ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημερώνει το δανειολήπτη για την επιλεξιμότητα του ή μη. Αν, παρά την ένδειξη μη επιλέξιμος ο αιτών προχωρήσει σε οριστική υποβολή, η ηλεκτρονική πλατφόρμα εμποδίζει τη διαδικασία και εκδίδει βεβαίωση περί απόρριψης της αίτησης.

Εφόσον η ηλεκτρονική πλατφόρμα προβάλλει την ειδική ένδειξη «ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΣ» τότε ο δανειολήπτης επιλέγει την εντολή οριστική υποβολή και η πλατφόρμα κοινοποιεί την αίτηση στους πιστωτές οι οποίοι εντός μηνός αποστέλλουν την πρότασή τους η οποία μπορεί να είναι μία κοινή ή και διαφορετικές. Αν εντός μηνός από τη λήξη του προηγούμενου διαστήματος ο αιτών αποδεχθεί την πρόταση τους μέσω της πλατφόρμας, αυτή ισχύει ως ηλεκτρονική υπογραφή του αναρτηθέντος σχεδίου ρύθμισης, ολοκληρώνεται η διαδικασία συναινετικής ρύθμισης, και το ως άνω σχέδιο ρύθμισης αποτελεί πλέον εκτελεστό τίτλο με τον οποίο μπορεί να επισπευθεί αναγκαστική εκτέλεση κατά της λοιπής περιουσίας του αιτούντος πλήν της κύριας κατοικίας η οποία προστατεύεται εφόσον ο αιτών τηρεί τη ρύθμιση.

Καθίσταται σαφές ότι ελάχιστοι υποψήφιοι, ίσως ένα μονοψήφιο μόνο ποσοστό αυτών, δύναται να κριθούν επιλέξιμοι και να ολοκληρώσουν τη διαδικασία συναινετικής ρύθμισης με στόχο τη διευθέτηση του χρέους τους και την προστασία αυστηρά και μόνο της πρώτης κατοικίας τους με αποτέλεσμα να καταλήγουμε στο ασφαλές συμπέρασμα ότι ο εν λόγω νόμος ψηφίστηκε προκειμένου να μειωθεί ο όγκος των υποθέσεων στα ελληνικά δικαστήρια, να αυξηθούν κι επιταχυνθούν τα μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης των Τραπεζών κατά των οφειλετών κι εν τέλει να μειωθεί έτι περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο των συμπολιτών μας.