Δικηγορικό Γραφείο
Η Eργασία Aνηλίκου και η Προστασία της

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ΔΟΕ, εργάζονται, σε ποικίλες συνθήκες 215.000.000 παιδιά διεθνώς. Από αυτά τα παιδιά, τα 115.000.000 απασχολούνται σε ιδιαίτερα επικίνδυνες εργασίες, όπως ορυχεία και λατομεία. Ένα στα έξι εργαζόμενα παιδιά υφίσταται ψυχικές και σωματικές βλάβες. Κάθε χρόνο, 73.000.000 εργαζόμενα παιδιά είναι κάτω από 10 ετών, ενώ 22.000 χάνουν τη ζωή τους από εργατικό ατύχημα.

Αντίστοιχη έκθεση της UNICEF αναφέρει, περισσότερο απαισιόδοξα ακόμη, ότι ανέρχονται περίπου σε 171.000.000 τα παιδιά στον πλανήτη που εργάζονται σε ορυχεία, λατομεία και άλλους επικίνδυνους χώρους δουλειάς ή με επικίνδυνα υλικά, όπως χημικά, εντομοκτόνα ή βαρύ μηχανικό εξοπλισμό. Περιλαμβάνονται στα κατ' εκτίμηση 246.000.000 εργαζόμενα παιδιά, κάτω των 18 ετών, τα οποία κανονικά θα έπρεπε να μορφώνονται στις σχολικές αίθουσες, αποκτώντας εφόδια για μια καλύτερη ζωή. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι «παιδιά ακόμη και πέντε ετών δουλεύουν με εξοντωτικά ωράρια, εξορύσσοντας βράχια, χρυσάφι, διαμάντια και πολύτιμα μέταλλα στην Αφρική, στην Ασία και τη Νότια Αμερική, διατρέχοντας μόνιμο κίνδυνο να πεθάνουν λόγω εργατικού ατυχήματος, να τραυματισθούν ή να μετατραπούν σε χρονίως ασθενή.» Ταυτόχρονα, 67.000.000 παιδιά της πρωτοβάθμιας και 74.000.000 παιδιά της κατώτερης δευτεροβάθμιας σχολικής ηλικίας δεν είναι εγγεγραμμένα στο σχολείο ενώ πολλά που είναι εγγεγραμμένα δεν φοιτούν σε τακτική βάση, εφόσον αναγκάζονται να δουλεύουν.

Το μέγεθος της έκτασης της παιδικής εργασίας στην Ελλάδα, αχνοφαίνεται από τις εκτιμήσεις του Συνηγόρου του Παιδιού, ο οποίος ενημερώνει την Ειδική Επιτροπή της Βουλής των Ελλήνων ως εξής: «Ο Συνήγορος του Παιδιού μέχρι σήμερα έχει εξετάσει σχετικά μικρό αριθμό καταγγελιών που αφορούν την απασχόληση ανηλίκων σε περιβάλλοντα νόμιμης εργασίας, όμως, λαμβάνοντας υπόψη του πληροφορίες από μαθητές, εκπαιδευτικούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις, εκτιμά ότι ο αριθμός των παρανόμως εργαζομένων παιδιών στη χώρα μας είναι εξαιρετικά μεγάλος. Το Υπουργείο Εργασίας αναφέρει ότι εκδίδονται ετησίως μόνο περί τα 1.500 βιβλιάρια εργασίας ανηλίκων, ενώ η Εθνική Στατιστική Αρχή υπολογίζει τον αριθμό των εργαζομένων ηλικίας 15 ως 18 χρόνων σε 12.764 (Β' Τρίμηνο 2010). Λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη το γεγονός ότι η σχολική διαρροή των ανηλίκων μαθητών ετησίως ανέρχεται σε 32.000 άτομα (στοιχεία 2008), όπως επίσης και στοιχεία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου που εκτιμά ότι το 70% των μαθητών που διακόπτουν το σχολείο εισέρχονται με κάποιο τρόπο στην αγορά εργασίας, ο Συνήγορος του Παιδιού υπολογίζει ότι στην πραγματικότητα οι ανήλικοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα ξεπερνούν τις 100.000. Στα παιδιά που εργάζονται περιλαμβάνονται και αυτά που απασχολούνται από πολύ μικρές ηλικίες σε απόλυτα απαγορευμένες μορφές εργασίας, όπως η επαιτεία, η πορνεία και άλλες μορφές εργασίας που βλάπτουν ή θέτουν σε κίνδυνο την ψυχική και σωματική τους υγεία. Επίσης τα παιδιά που εργάζονται σε οικογενειακές 20 επιχειρήσεις ή καλλιτεχνικές και διαφημιστικές δραστηριότητες, πολλές φορές μάλιστα και με καταπάτηση των προβλεπόμενων από τον νόμο όρων και συνθηκών.» Ενώ ο Συνήγορος του Παιδιού εκτιμά τον αριθμό των ανηλίκων εργαζομένων σε πάνω από 100.000, συνεκτιμώντας το σύνολο της ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας και αξιοποιώντας κάθε πιθανή πηγή πληροφόρησης, ενημερώνει, δε, και τη Βουλή για την κατάσταση, η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία, χωρίς να την απασχολούν οι χειρότερες μορφές εργασίας, αυτές που δύσκολα εντοπίζονται, ούτε οι ιδιαίτερες ομάδες παιδιών που ζουν στην Ελλάδα, άγνωστο με ποια κριτήρια, υπολογίζει ότι η παιδική εργασία μειώνεται σταθερά στη χώρα μας, όπου, το 2011, εργάζονται μόλις 8.886 παιδιά! Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η απόκλιση των δύο αυτών εκτιμήσεων, για το ίδιο φαινόμενο, στην ίδια χώρα. Είναι επίσης ενδεικτική της ορθότητας της διαπίστωσης της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Στη χώρα μας δε φαίνεται να υπάρχει ίχνος οργανωμένου σχεδίου αντιμετώπισης της προσβολής των Δικαιωμάτων του Παιδιού, κατ’ επέκταση ούτε της παιδικής εργασίας. Εφόσον δεν καθίσταται δυνατό να υπολογιστεί από στοιχεία προερχόμενα από την ίδια την Ελλάδα για τον ακριβή αριθμό των ανήλικων εργαζομένων στη χώρα, παραθέτουμε τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν από τη Δ.Ο.Ε. και τη Unicef για το ίδιο ζήτημα, με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Παιδικής Εργασίας, την 12.06.2012. Σύμφωνα με τις δύο διεθνείς Οργανώσεις του Ο.Η.Ε., λοιπόν, «στην Ελλάδα περί τα 50.000 ανήλικα παιδιά δουλεύουν σε μαγαζιά, βιοτεχνίες, εργοστάσια, αγροτικές εργασίες, ενώ κάθε χρόνο 10.000 παιδιά εγκαταλείπουν την υποχρεωτική εκπαίδευση και χάνουν το δικαίωμά τους σ' ένα μέλλον ίσων ευκαιριών.»

Β. ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 136 ΑΚ, ο ανήλικος που συμπλήρωσε το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας του μπορεί με τη γενική συναίνεση των προσώπων που ασκούν την επιμέλεια του, να συνάψει σύμβαση εργασίας ως εργαζόμενος. Αν δεν δίνεται η συναίνεση, αποφασίζει το δικαστήριο ύστερα από αίτηση του ανηλίκου.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1,5 παρ. 2 και 5,6 παρ. 1,8 παρ. 1, και 15 του ν. 1837/1989 προκύπτουν τα εξής: Για την εργασία των ανηλίκων δηλαδή των προσώπων που δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους, ισχύουν ιδιαίτερες διατάξεις αναγκαστικού χαρακτήρα, η μη τήρηση των οποίων ναι μεν καθιστά άκυρη τη σύμβαση εργασίας, οι ανήλικοι όμως διατηρούν απέναντι στον εργοδότη τους όλα τα δικαιώματα που θα είχαν αν η σύμβαση εργασίας τους ήταν έγκυρη (αρθρ. 15). Ειδικότερα, στους ανηλίκους που έχουν συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας τους επιτρέπεται η ανάθεση εργασίας που δεν είναι επικίνδυνη και δεν επιβαρύνει τη σωματική ή την ψυχική τους υγεία (αρθρ. 2 παρ. 1 και 2), με την προϋπόθεση ότι θα έχουν εφοδιαστεί με βιβλιάριο εργασίας, ειδικό για τη συγκεκριμένη εργασία ή ομάδα εργασιών (αρθρ. 8 παρ. 1). Χωρίς το βιβλιάριο αυτό η απασχόληση τους είναι απαγορευμένη και συνακόλουθα η σύμβαση, σε εκτέλεση της οποίας παρέχεται η εργασία, άκυρη, καθώς προσκρούει σε απαγορευτική διάταξη νόμου (βλ. την παραπάνω διάταξη, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 174 και 180 ΑΚ).

Απαγορευμένη είναι και η υπερωριακή απασχόληση των ανηλίκων (αρθρ. 5 παρ. 5). Τούτο σημαίνει ότι για τους ανηλίκους δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις για την υπερεργασία και τη νόμιμη υπερωρία, αφού κάθε απασχόληση τους πέραν του οκταώρου ημερησίως είναι απαγορευμένη. Συνεπώς, για κάθε ώρα υπερωριακής εργασίας οι ανήλικοι δικαιούνται το ωρομίσθιο τους σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού, καθώς και πρόσθετη αποζημίωση ίση προς το 100% του καταβαλλόμενου ωρομίσθιου (αρθρ. 1 παρ. 2 ν. 435/1976). Τέλος, οι ανήλικοι εργαζόμενοι αμείβονται με βάση το κατώτατο τουλάχιστον ημερομίσθιο του ανειδίκευτου εργάτη που προβλέπεται από την εθνική γενική συλλογική σύμβαση εργασίας, κατ` αναλογία των ωρών απασχόλησης τους. Ειδικότερα:

-Για να εργαστεί ανήλικος έως 18 ετών, απαιτείται ειδικό βιβλιάριο εργασίας, που χορηγείται από την αρμόδια επιθεώρηση εργασίας και ισχύει περίπου για ένα χρόνο. Για την έκδοση του βιβλιαρίου εργασίας απαιτείται ιατρική πιστοποίηση ότι δεν διατρέχει κίνδυνο η υγεία του από την εργασία αυτή που πρόκειται να αναλάβει ο ανήλικος.Ο εργοδότης που προτίθεται να απασχολήσει ανήλικο υπογράφει υπεύθυνη δήλωση του Ν.1599 στην οποία θα πρέπει να αναφέρεται η ειδικότητα απασχόλησης, καθώς και να περιγράφεται αναλυτικά τα καθήκοντα αυτού. Επίσης θα πρέπει να αναφέρεται ότι ο ανήλικος δεν θα απασχοληθεί σε βαριές, επικίνδυνες και ανθυγιεινές εργασίες.Ο ανήλικος στο αρμόδιο Τμήμα Κοινωνικής Επιθεώρησης του ΣΕΠΕ καταθέτει αίτηση για την έκδοση βιβλιαρίου ανηλίκου, με συνημμένα:– Δύο (2) φωτογραφίες,Φωτοτυπία ταυτότητας ή πιστοποιητικό γέννησης, Την υπεύθυνη δήλωση του εργοδότη και Άδεια παραμονής σε ισχύ, σε περίπτωση αλλοδαπού.Ο ανήλικος παραλαμβάνει αθεώρητο βιβλιάριο καθώς και παραπεμπτικό για δημόσιο νοσοκομείο ή για το ΙΚΑ όπου απευθύνεται για εξετάσεις, ώστε να λάβει υπογραφή-βεβαίωση-σφραγίδα (πάνω στο ίδιο το βιβλιάριο) σύμφωνα με την ειδικότητα που θα απασχοληθεί. Οι εξετάσεις με το παραπεμπτικό είναι δωρεάν. (Τονίζεται ότι ο ανήλικος εργαζόμενος πρέπει να λάβει θεώρηση πάνω στο βιβλιάριο καθώς και στρογγυλή σφραγίδα από το Δημόσιο Νοσοκομείο ή το ΙΚΑ). Με το σφραγισμένο-θεωρημένο βιβλιάριο, επιστρέφει ο ανήλικος στο αρμόδιο Τμήμα Κοινωνικής Επιθεώρησης (ΤΚΕ) ώστε να λάβει πρωτόκολλο και να θεωρηθεί επίσημα το βιβλιάριο εργασίας ανηλίκου.Όταν θα παραλάβει ο ανήλικος το βιβλιάριο, σφραγισμένο και θεωρημένο από το αρμόδιο ΤΚΕ, μπορεί να προσληφθεί από τον εργοδότη που συνέταξε την υπεύθυνη δήλωση. Το βιβλιάριο δεν ισχύει για κανένα άλλο εργοδότη και για καμία άλλη εργασία, εκτός από αυτές που αναφέρονται στην υπεύθυνη δήλωση. Σε περίπτωση που ο ανήλικος επιθυμεί να εργαστεί σε άλλη εργασία, απαιτείται η προσκόμιση στο αρμόδιο ΤΚΕ νέας υπεύθυνης δήλωσης. Η θεώρηση των γιατρών ισχύει για ένα έτος. Ενδεχομένως όμως, σε περίπτωση που τα καθήκοντα τροποποιούνται, να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις.

-Οι διατάξεις του νόμου 1837/1989 (ΦΕΚ Α 85) Για την προστασία των ανηλίκων κατά την απασχόληση εφαρμόζονται σε κάθε μορφής απασχόληση και αυτοαπασχόληση ανηλίκων. Ως ανήλικοι για την εφαρμογή του νόμου αυτού νοούνται όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους.Οι διατάξεις του νόμου αυτού δεν εφαρμόζονται στις οικογενειακού χαρακτήρα γεωργικές, δασικές και κτηνοτροφικές εργασίες.

Ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους απαγορεύεται να απασχοληθούν σε οποιαδήποτε εργασία.

Ανήλικοι δεν επιτρέπεται να απασχολούνται σε εργασίες επικίνδυνες, βαριές, ή ανθυγιεινές, καθώς και σε εργασίες που βλάπτουν την ψυχική τους υγεία και γενικά εμποδίζουν την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητός τους. Οι εργασίες αυτές καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Εργασίας ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας.

-Εξαίρεση: Με άδεια της Επιθεώρησης Εργασίας επιτρέπεται η απασχόληση ανηλίκων που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους σε θεατρικές παραστάσεις, μουσικές εκτελέσεις ή άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, διαφημιστικά προγράμματα, επιδείξεις μόδας, ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εγγραφές ή εκπομπές, εγγραφές σε βίντεο, κινηματογραφικές λήψεις, καθώς και η χρησιμοποίησή τους ως μοντέλων, εφ’ όσον δεν βλάπτεται η σωματική και η ψυχική τους υγεία και η ηθική τους. Η άδεια χορηγείται στον εργοδότη ύστερα από αίτησή του, περιέχει πλήρη στοιχεία ανηλίκου, το είδος εργασίας, το ημερήσιο πρόγραμμα και τη χρονική διάρκεια, η οποία δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες. Παράταση δίδεται για εξαιρετικούς λόγους. Επίσης υποβάλλει δήλωση ότι έχει λάβει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, συναίνεση του προσώπου που έχει την επιμέλεια του ανηλίκου και Ιατρική πιστοποίηση Ε.Σ.Υ. ή Ι.Κ.Α. ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τη σωματική και ψυχική υγεία του. Βιβλιάριο εργασίας δεν απαιτείται, όταν πρόκειται για απασχόληση ανηλίκου, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 52 του Ν.3850/2010, δηλ. για καλλιτεχνικές και παρεµφερείς εργασίες, ύστερα από άδεια της Eπιθεώρησης Εργασίας.

Ωράρια
Από 3 έως 6 ετών = 2 ώρες την ημέρα
Από 6 έως 11 ετών = 3 ώρες την ημέρα
Από 11 έως 13 ετών = 4 ώρες την ημέρα
Από 13 έως 15 ετών = 5 ώρες την ημέρα
15-16 ετών και των εφήβων που φοιτούν σε γυμνάσια, λύκεια, και τεχνικές σχολές: έως 6 ώρες την ημέρα και 30 ώρες την εβδομάδα.
17-18 ετών: έως 8 ώρες την ημέρα και 40 ώρες την εβδομάδα.

-Ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους, καθώς και ανήλικοι που φοιτούν, δεν μπορεί να απασχολούνται περισσότερο από έξι ώρες την ημέρα και τριάντα την εβδομάδα. Η ανάπαυση να είναι 12 τουλάχιστον συνεχών ωρών ανάµεσα στις βάρδιες που πρέπει να συµπεριλαµβάνει το χρονικό διάστηµα από 10µ.µ. έως 6π.µ..

Όσον αφορά τις ώρες εργασίας των ανηλίκων επισηµαίνουµε την απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας τους, δηλαδή κατά τις ώρες από 10.00 το βράδυ έως 06.00 το πρωί της επόµενης ηµέρας (άρθρα 54, 65 του Ν.3850/10- άρθρο 8 του Π.Δ 62/98- άρθρο 5 του N.1837/89).

ΕΞΑΙΡΕΣΗ: Επιτρέπεται ανήλικοι κάτω των 18 ετών, να απασχολούνται κατά τη νύχτα σε βιοµηχανικές επιχειρήσεις, δηµόσιες ή ιδιωτικές ή στα παραρτήµατα αυτών:

α) σε εργασίες που απασχολούνται µόνο µέλη µιας και της αυτής οικογένειας, β) όταν οι ανάγκες της µαθητείας τους ή της επαγγελµατικής τους κατάρτισης το απαιτούν.

Στην περίπτωση αυτή, η απασχόληση των ανηλίκων επιτρέπεται µόνο εφόσον συµπληρώσουν το 16ο έτος ηλικίας και µε τον όρο ότι θα εξασφαλίζεται συνεχής νυχτερινή διακοπή, που θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 13 ώρες (αρ.3 παρ.2 του Ν.4215/1961).

-Η ηµερήσια απασχόληση ανηλίκων που φοιτούν σε γυµνάσια ή λύκεια, κάθε τύπο τεχνικές ή επαγγελµατικές σχολές, δηµόσιες ή ιδιωτικές αναγνωρισµένες από το κράτος, αρχίζει και τελειώνει δύο ώρες τουλάχιστον πριν από την έναρξη ή µετά τη λήξη των µαθηµάτων (Απόφ.188310/46 Υπ.Οικον. και Εργασίας και 25825/51 ερµηνευτική).

Όταν ο ηµερήσιος χρόνος εργασίας υπερβαίνει τις 4,5 ώρες, παρέχεται στους νέους διάλειµµα 30 τουλάχιστον συνεχών λεπτών.

Οι ως άνω περιορισµοί ισχύουν ακόµα και για την απασχόληση των ανηλίκων σε οικογενειακές επιχειρήσεις.

-Σύµφωνα, µε τη ρητή διάταξη του νόµου, πρόσωπα, που δεν συµπλήρωσαν το 16ο έτος της ηλικίας τους δεν επιτρέπεται να εργάζονται τις Κυριακές και τις εξαιρέσιµες εορτές σε α) βιοµηχανικά και βιοτεχνικά εργοστάσια και εργαστήρια, β) λατοµεία, µεταλλεία και ορυχεία κάθε είδους, γ) οικοδοµικές ή άλλες παρεµφερείς υπαίθριες εργασίες, δ) εµπορικά καταστήµατα και πρατήρια κάθε είδους (εγκ. Υπ. Εργ. 253/1972).

Η ανωτέρω απαγόρευση δεν ισχύει όταν πρόκειται για εργασία, η οποία επιβάλλεται λόγω ανωτέρας βίας, ιδίως δε όταν αυτή εκτελείται κατόπιν διαταγής της Αρχής ή είναι απαραίτητη για την ασφάλεια των προσώπων ή την κοινή σωτηρία ή τις παραµονές Χριστουγέννων και Ευαγγελισµού, εφόσον συµπέσουν µε ηµέρα Κυριακή ή κατά τη διάρκεια τοπικής εµπορικής πανήγυρης (αρ. 9 ΒΔ. 14/1913). Να σηµειωθεί ότι η σύµβαση εργασίας που καταρτίζεται κατά παράβαση των ανωτέρω διατάξεων είναι άκυρη και ο εργοδότης διώκεται και ποινικώς αυτεπάγγελτα ή κατόπιν µήνυσης από τα εποπτικά και αστυνοµικά όργανα ή από την οικεία εργατική επαγγελµατική οργάνωση (αρ. 16 του Ν.2639/98).

-Η κανονική άδεια χορηγείται κατά την περίοδο των θερινών σχολικών διακοπών σε συνεχείς ηµέρες. Το µισό της κανονικής άδειας χορηγείται τµηµατικά και σε άλλες χρονικές περιόδους, αν το ζητήσει ο ανήλικος (αρ.56 παρ.1 του Ν.3850/2010). Οι διατάξεις οι οποίες ρυθµίζουν την κανονική άδεια στις επιχειρήσεις που λειτουργούν εποχιακά και ευνοϊκότερες για τους εργαζόμενους ρυθµίσεις δεν θίγονται. Κατά τα λοιπά εφαρµόζονται οι κείµενες διατάξεις περί κανονικών αδειών όπως ισχύουν κάθε φορά.

Οι ανήλικοι εργαζόµενοι, ανεξάρτητα από το χρόνο απασχόλησης τους, όταν είναι συγχρόνως και µαθητές ή σπουδαστές σε αναγνωρισµένη σχολή, δικαιούνται για τη συµµετοχή τους στις εξετάσεις και άδεια δύο ηµερών, συνεχόµενη ή τµηµατική, κατά την αίτησή τους, για κάθε ηµέρα εξετάσεων, µε την υποχρέωση να αποδεικνύουν τη συµµετοχή τους µε σχετική βεβαίωση. Η άδεια αυτή δεν µπορεί να είναι µικρότερη των 14 ηµερών συνολικά. Οι άδειες αυτές είναι χωρίς αποδοχές από τον εργοδότη. Οι αποδοχές των αδειών αυτών καταβάλλονται πάντοτε από τον Ο.Α.Ε.Δ. και η δαπάνη των έξι πρώτων ηµερών κατ’ έτος βαρύνει τον προϋπολογισµό αυτού, η δε λοιπή αποδίδεται στον Ο.Α.Ε.Δ. από τον προϋπολογισµό του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, στον οποίο εγγράφεται σχετική πίστωση.Οι ανήλικοι δεν επιτρέπεται να απασχολούνται αν δεν είναι εφοδιασμένοι με βιβλιάριο εργασίας, ειδικό για τη συγκεκριμένη εργασία ή ομάδα εργασιών.

-Ο εργοδότης τηρεί σχετικό μητρώο, λαμβάνει πρόσθετα μέτρα προστασίας των ανηλίκων και τους ενημερώνει για τους κινδύνους της εργασίας τους προς αποφυγή ατυχημάτων, τους προστατεύει από πράξεις βίας ή προσβολής της προσωπικότητός τους ή βλάβης της ηθικής τους.

-Δεν επιτρέπεται να είναι εργοδότης ανηλίκων πρόσωπο που έχει καταδικασθεί για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής ή για παράβαση των άρθρων 5 έως 11 του ν. 1729/1987 και του ν. 1500/1984 όπως κάθε φορά ισχύουν.

-Για την έκδοση του βιβλιαρίου εργασίας απαιτείται Ιατρική πιστοποίηση από τις υπηρεσίες ΕΣΥ ή ΙΚΑ. Οι Ιατρικές εξετάσεις ενεργούνται δωρεάν, κάθε δωδεκάμηνο ή σε μικρότερο χρονικό διάστημα εφ’ όσον κριθεί απαραίτητο, περιλαμβάνουν γενικές εξετάσεις καθώς και κάθε ειδικότερη εξέταση κατά την κρίση του αρμόδιου ιατρού.

-Οι διατάξεις του ΠΔ 62/1998 (ΦΕΚ Α 67) μέτρα προστασίας νέων κατά την εργασία εφαρμόζονται σε κάθε πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών το οποίο απασχολείται με σύμβαση/σχέση εργασίας, σύμβαση έργου, σύμβαση ανεξαρτήτων υπηρεσιών ή αυτοαπασχολείται.

Δεν εφαρμόζεται στη ναυτική εργασία, στον ναυτιλιακό / αλλιευτικό τομέα και στις περιστασιακές και σύντομης διάρκειας ελαφριές οικογενειακού χαρακτήρα γεωργικές, δασικές και κτηνοτροφικές ημερήσιες εργασίες.

Έννοιες:

  1. Νέος (ανήλικος): κάθε πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών
  2. Παιδί: Κάθε νέος ο οποίος δεν έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας ή ο οποίος υπόκειται ακόμη σε υποχρεωτική σχολική φοίτηση κατά τις κείμενες διατάξεις.
  3. Έφηβος: Κάθε νέος ηλικίας τουλάχιστον 15 ετών αλλά κάτω των 18 ετών και ο οποίος έχει παύσει να υπόκειται σε υποχρεωτική σχολική φοίτηση κατά τις κείμενες διατάξεις.
  4. Ελαφρά εργασία: Οποιαδήποτε εργασία που εκ της φύσεως των λειτουργιών τις οποίες περιέχει και των ειδικών συνθηκών υπό τις οποίες αυτή εκτελείται, δεν είναι ικανή να βλάψει την ασφάλεια, την υγεία ή την ανάπτυξη των παιδιών και δεν αποβαίνει σε βάρος της τακτικής σχολικής φοίτησής τους, της συμμετοχής τους σε προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού ή επαγγελματικής κατάρτισης.

-Οι έφηβοι δικαιούνται: 12ωρη ημερήσια ελάχιστη ανάπαυση και δύο ημερών ανάπαυση την εβδομάδα, εκ των οποίων η μία Κυριακή. Όταν ο ημερήσιος χρόνος εργασίας υπερβαίνει τις 4,5 ώρες, παρέχεται στους νέους διάλειμμα 30 τουλάχιστον συνεχών λεπτών.

-Ο εργοδότης υποχρεούται να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια κι η υγεία των εργαζομένων νέων και να διαθέτει, πριν την έναρξη της απασχόλησης και σε κάθε σημαντική μεταβολή των συνθηκών εργασίας, γραπτή εκτίμηση των κινδύνων που υπάρχουν για τους νέους και συνδέονται με την εργασία τους.

-Όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους απαγορεύεται να απασχολούνται σε εργασίες, έργα ή δραστηριότητες οποιασδήποτε μορφής που από τη φύση τους ή από τις συνθήκες που εκτελούνται είναι πιθανό να βλάψουν την υγεία, την ασφάλεια ή να προσβάλλουν την ηθική τους. Οι εργασίες, τα έργα και οι δραστηριότητες αυτές καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Εργασίας. (Νόμος 3144/2003 άρθρο 4 Προστασία εργαζομένων ανηλίκων)

-Η Απόφαση Υπουργού Εργασίας αριθ. 130621/Β/875 2003, καθορίζει τις εργασίες, τα έργα, και τις δραστηριότητες στις οποίες απαγορεύεται να απασχολούνται ανήλικοι, επειδή θεωρούνται ότι από τη φύση τους ή τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκτελούνται είναι πιθανό να βλάψουν την υγεία, την ασφάλεια ή να προσβάλλουν την ηθική τους.

-Π.Δ. 7/1990 Ιατρική εξέταση νεαρών για απασχόληση σε βαριές κλπ εργασίες. Προκειμένου για απασχόληση νεαρών προσώπων συμπληρωσάντων το 18ο έτος της ηλικίας τους σε εργασίες που χαρακτηρίζονται με το άρθρο 2 παρ. 2 του ν. 1837/1989 ως βαριές, ανθυγιεινές ή επικίνδυνες, που παρέχονται σε βιομηχανικές και άλλες επιχειρήσεις ή υπόγειες εργασίες, οι προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις παρατείνονται μέχρι τη συμπλήρωση του 21ου έτους της ηλικίας τους. Ομοίως ισχύουν και οι διατάξεις που αφορούν τα βιβλιάρια εργασίας ανηλίκων.Ειδικώς για τις υπόγειες εργασίες, ο εργοδότης υποχρεούται να τηρεί καταστάσεις που αναγράφεται η ημερομηνία γεννήσεως βεβαιωμένη, ένδειξη για τη φύση των καθηκόντων που εκτελούν και ιατρικό πιστοποιητικό ικανότητος αυτής της απασχόλησης.

-Άδεια εργασίας ανήλικου αλλοδαπού
“Δεδομένου ότι αυτή προηγείται της εκδόσεως βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκου, οι αρχές των Περιφερειών που εκδίδουν τις άδειες αλλοδαπών, όταν πρόκειται για ανήλικο, να σημειώνουν επ’ αυτών ότι: η ισχύς της άρχεται από την έκδοση του βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκου από την Επιθεώρηση Εργασίας.” (α.π. 30136/31-1-2002 Υπ. Εργασίας)

-Ανήλικοι Μαθητείας ΟΑΕΔ
Για τους μαθητές Μαθητείας Ο.Α.Ε.Δ. που υλοποιούν στις επιχειρήσεις την πρακτική τους άσκηση δεν απαιτείται έκδοση βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκων, όπως άλλωστε σαφώς ορίζεται από το εδάφιο ε΄ άρθρου 24 απ 40049/2000 Κ.Υ.Α. (Παιδείας και Εργασίας) το οποίο επιβάλλει τήρηση αυστηρότερων όρων ασφαλείας και προστασίας των μαθητών, που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις. (α.π. 40150 2002 Υπ. Εργασίας)

- Ο Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών, που δημοσιεύτηκε στο Φ.Ε.Κ. Β' 1227/14.6.2011, απαγορεύει την εργασία ανηλίκων σε μεταλλεία και λατομεία, εκτός αν εξυπηρετεί εκπαιδευτικούς λόγους (άρθρο 11, παρ. 4).

-Τηρούμενα έντυπα από τους εργοδότες
Κάθε εργοδότης, που απασχολεί ανηλίκους, τηρεί σχετικό μητρώο στο οποίο αναγράφει το ονοματεπώνυμο του εργαζομένου, τη χρονολογία γέννησης, τη διεύθυνση της κατοικίας του, τον αριθμό του βιβλιαρίου εργασίας, την ημερομηνία έκδοσης ή ανανέωσής του, το είδος της εργασίας, τη χρονολογία έναρξης και λήξης της σχέσης εργασίας. Ο εργοδότης οφείλει να διατηρεί το μητρώο σε καλή κατάσταση και να το θέτει στη διάθεση των αρμόδιων κρατικών οργάνων, όταν ζητηθεί ( άρθρο 58, του Ν.3850/2010 ). Ομοίως οι Υ.Α. αριθ. 1389 και 1390/Β/766/1989 καθορίζουν τα της έκδοσης, περιεχομένου και της τηρήσεως Μητρώου ανηλίκων.

-Ηλεκτρονική υποβολή εντύπων
Στο άρθρο 4 παρ. 3, της Υ.Α. με Aριθ. πρωτ. 40331/Δ1.13521/13-9-2019 , με θέμα «Επανακαθορισμός όρων ηλεκτρονικής υποβολής εντύπων αρμοδιότητας Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε.) και Οργανισμού Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.)», ορίζεται ότι ο εργοδότης και οι λοιποί κατά περίπτωση υπόχρεοι υποβάλλουν τα έντυπα, [εν προκειμένω τα έντυπα Ε3 Ενιαίο Έντυπο Πρόσληψης (Ε3 Αναγγελία Πρόσληψης και Ε4 Συμπληρωματικός Πίνακας Προσωπικού Νέας Πρόσληψης), Ε5, Ε6 και Ε7 του Π.Σ. «Εργάνη»], επισυνάπτοντας τα αναγκαία έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, όπως είναι εν προκειμένω το βιβλιάριο εργασίας ανηλίκου για τις περιπτώσεις ανήλικων εργαζομένων, με τη χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας, μέσω διαδικτύου, στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου Εργασίας «Εργάνη», ακολουθώντας τις σχετικές οδηγίες που υπάρχουν σε αυτό.

- Ο έλεγχος της εφαρµογής των διατάξεων του νόµου, ανήκει στην Επιθεώρηση Εργασίας, τα όργανα της οποίας µπορούν να απαγορεύσουν τη συνέχιση της εργασίας του ανηλίκου σε ορισµένη επιχείρηση, όταν απασχολείται µε συνθήκες που δε διασφαλίζουν τη σωµατική ή ψυχική του υγεία.

Ο εργοδότης ή οι εκπρόσωποί του που παραβαίνουν από δόλο ή από αµέλεια τις διατάξεις του νόµου (αρ.67 Ν.3850/2010) και των αποφάσεων, που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότησή του, τιµωρούνται, αν από άλλη ποινική διάταξη δεν προβλέπεται βαρύτερη ποινή, µε τις ποινές του άρθρου 458 του Ποινικού Κώδικα.

Με κράτηση ή πρόστιµο τιµωρείται και εκείνος που ασκεί την επιµέλεια του ανηλίκου, όταν επιτρέπει σε αυτόν να ασχολείται κατά παράβαση των άρθρων 51, 52, 54 και 57 του Ν.3850/2010.

Εργοδότης που παραβιάζει τις διατάξεις και απασχολεί ανηλίκους σε εργασίες, έργα ή δραστηριότητες κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 65, παρ. 4, 5 και 6, τιµωρείται µε φυλάκιση µέχρι δύο ετών και µε χρηµατική ποινή.

Με την ίδια ποινή τιµωρείται και όποιος έχει την επιµέλεια ανηλίκου που απασχολείται σε εργασία, έργο ή δραστηριότητες κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 65, παρ. 4, 5 και 6.



Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.