Δικηγορικό Γραφείο
Πρακτικά ζητήματα για την λύση ομόρρυθμης εταιρείας και τον αποκλεισμό εταίρου

Πώς λύνεται η ομόρρυθμη εταιρεία;

Σύμφωνα με το άρθρο 259 του Ν. 4072/2012 η λύση της ομόρρυθμης εταιρείας λαμβάνει χώρα: α) με την πάροδο του χρόνου διαρκείας της εταιρείας, β) με απόφαση των εταίρων, γ) με την κήρυξή της σε πτώχευση και δ) με δικαστική απόφαση ύστερα από αίτηση εταίρου, εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος. Στην εταιρική σύμβαση μπορεί να προβλέπονται και άλλοι λόγοι λύσης της εταιρείας. Έτσι, κατά πρώτον, γεγονότα που αφορούν στο πρόσωπο του εταίρου (λ.χ θάνατος, πτώχευση, υποβολή εταίρου σε δικαστική συμπαράσταση κλπ) δε λύνουν την ομόρρυθμη εταιρεία.

Μπορεί η εταιρεία να λυθεί με καταγγελία ενός εκ των εταίρων;

Με τον Ν. 4072/2012 δεν προβλέπεται ως λόγος λύσης της εταιρείας η μονομερής καταγγελία από οιονδήποτε εκ των εταίρων εκτός αν αυτό αποτυπώνεται ρητά στο καταστατικό της εταιρείας. Με τις νέες ρυθμίσεις η καταγγελία υποκαθίσταται με τη λύση της εταιρείας με δικαστική απόφαση μετά από αίτηση του εταίρου και με ύπαρξη σπουδαίου λόγου (ά. 259 περ. δ’ Ν. 4072/2012).

Πώς ασκείται η αίτηση για την λύση της εταιρείας;

Σύμφωνα με το άρθρο 259 παρ. 1 περ. δ’ του Ν. 4072/2012 κάθε ομόρρυθμος εταίρος νομιμοποιείται να ασκήσει αίτηση προκειμένου για την λύση της εταιρείας για σπουδαίο λόγο. Το σχετικό δικαίωμα είναι προσωποπαγές και συνυφασμένο με την εταιρική ιδιότητα και δεν μπορεί να αποκλεισθεί ή να περιορισθεί εκ των προτέρων. Με την αίτηση για τη λύση ομόρρυθμης εταιρείας, ένας ή περισσότεροι εταίροι στρέφονται κατά των λοιπών εταίρων με αίτημα τη λύση της εταιρείας τους για σπουδαίο λόγο. Η διαφορά του άρθρου 259 παρ. 1 εδ. δ’ αναπτύσσεται μεταξύ των εταίρων και όχι μεταξύ ατών και της εταιρείας. Εφόσον στην θέση του εναγομένου βρίσκονται περισσότεροι του ενός ομόρρυθμοι εταίροι, δημιουργείται μεταξύ τους αναγκαστική ομοδικία. Αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της αιτήσεως είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο της πραγματικής έδρας της εταιρείας, το οποίο δικάζει κατά την εκουσία δικαιοδοσία. Η δικαστική λύση της εταιρείας για σπουδαίο λόγο αφορά τόσο την εταιρεία αορίστου όσο και την ορισμένου χρόνου.

Πώς κρίνεται η έννοια του σπουδαίου λόγου;

Ο σπουδαίος λόγος κρίνεται κατά τις περιστάσεις και σε συνάρτηση με τη γενικότερη οργάνωση της συγκεκριμένης εταιρείας, η οποία θα αποτελεί τον κύριο οδηγό για την εκτίμηση της σοβαρότητας της κατάστασης που δημιούργησε ο επικαλούμενος σπουδαίος λόγος.

Η λύση της εταιρείας απαιτεί την συνδρομή του σπουδαίου λόγου και εγείρεται επομένως μόνο σε περίπτωση που δεν ανευρέθη άλλος τρόπος άρσης του αδιεξόδου. Η ύπαρξη του σπουδαίου λόγου θα πρέπει πάντως να έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και σημαντικές επιπτώσεις στην ομαλή λειτουργία της εταιρείας.

Ο σπουδαίος λόγος πρέπει, κατά βάση να αναφέρεται στις σχέσεις της εταιρείας και όχι στο πρόσωπο των εταίρων, εκτός αν στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα προσωπικά στοιχεία παίζουν πρωτεύοντα ρόλο. Περιστατικά που συνιστούν σπουδαίο λόγο είναι, υπό το πρίσμα των νέων διατάξεων που επικεντρώνουν στην οπτική της εμπορικής επιχείρησης, φορέας της οποίας είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας παρά στον προσωποπαγή συμβατικό εταιρικό δεσμό, η κακή πορεία των εταιρικών υποθέσεων και η έλλειψη κερδών, η αθέτηση των εταιρικών υποχρεώσεων και η κακή διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων, οι διαρκείς διαφωνίες, η έλλειψη συνεργασίας και κατανόησης.

Σημασία για την εκτίμηση της συνδρομής του σπουδαίου λόγου κατ’ άρθρον 259 παρ. 1 εδ. δ’ του Ν. 4072/2012 έχει η ένταση της ενδοεταιρικής διενέξεως, δηλαδή ο βαθμός της διατάραξης της σχέσεως του αιτούντος με τους λοιπούς εταίρους, το αν η ένταση της διένεξης καθιστά πλέον αδύνατη τη συνέχιση της σχέσεως συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ τους στο μέλλον.

Μπορεί να λάβει χώρα ο ακούσιος αποκλεισμός ενός εταίρου;

Με το άρθρο 263 του Ν. 4072/2012 ορίζεται ότι αν συντρέχει στο πρόσωπο ενός εταίρου περιστατικό που θα δικαιολογούσε τη λύση της εταιρείας σύμφωνα με την περίπτωση δ` της παραγράφου 1 του άρθρου 259, το μονομελές πρωτοδικείο μπορεί, ύστερα από αίτηση των λοιπών εταίρων, η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, αντί της λύσης της εταιρείας, να διατάξει τον αποκλεισμό του εταίρου.

Ποιος νομιμοποιείται για την άσκηση της αιτήσεως αποκλεισμού εταίρου;

Σύμφωνα με το άρθρο 263 του Ν. 4072/2012 η αίτηση για τον αποκλεισμό εταίρου πρέπει να ασκείται, επί ποινή απαραδέκτου, από όλους τους λοιπούς εταίρους χωρίς όμως να απαιτείται η προηγούμενη λήψη απόφασης από αυτούς ή την εταιρεία.

Είναι προτιμότερη η έξοδος ενός εταίρου από την λύση της εταιρείας;

Είναι αληθές ότι ο Ν. 4072/2012 περιστρέφεται γύρω από τον κεντρικό άξονα της διατήρησης της εμπορικής επιχείρησης. Όμως, η αρχή της διατήρησης της εταιρείας με βάση τον Ν. 4072/2012 έκαμψε αλλά δεν κατήργησε τον προσωποπαγή χαρακτήρα της ομορρύθμου εταιρείας, με αποτέλεσμα το συμφέρον των εταίρων που επιθυμούν την συνέχιση της εταιρείας να μην καθίσταται άνευ ετέρου υπέρτερο της λύσης της εταιρείας.

Διαρκείς καταστάσεις διχόνοιας, μίσους και εχθρότητας μεταξύ των εταίρων, οι οποίες αποδεικνύονται και από την αποστολή εξωδίκων ή την άσκηση αγωγών και κατάθεση μηνύσεων, δημιουργούν αδιέξοδο, το οποίο δεν δύναται συνήθως να αρθεί με τον αποκλεισμό ενός εκ των εταίρων, εφόσον η εταιρεία εμφανίζει προσωποπαγή χαρακτήρα και πλήττονται τα ενδοεπιχειρηματικά ή οικονομικά της συμφέροντα. Κατά κανόνα η εταιρεία λύεται στην περίπτωση αυτή, ανεξαρτήτως του πταίσματος ή της κατανομής του μεταξύ των εταίρων.

Είναι δυνατός ο αποκλεισμός εταίρου σε διμελή εταιρεία;

Από τη διάταξη του άρθρου 263 Ν. 4072/2012, σε συνδυασμό με τις λειτουργικά συναφείς διατάξεις των άρθρων 259, 264 και 267 Ν. 4072/2012, το δικαίωμα αποκλεισμού μπορεί να ασκηθεί και από τον "άλλο εταίρο", δοθέντος ότι μετά την εισαγωγή του θεσμού της μονοπρόσωπης ομόρρυθμης εταιρείας, έστω και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, αυτή γίνεται δεκτή ανεξάρτητα από την αιτία ("για οποιονδήποτε λόγο") της αποχώρησης "ενός ή περισσότερων εταίρων". Έτσι, αν αποχωρήσουν για οποιονδήποτε λόγο ένας ή περισσότεροι εταίροι και παραμείνει μόνο ένας εταίρος, η εταιρεία λύνεται, εφόσον μέσα σε τέσσερις μήνες δεν δημοσιευθεί στο Γ.Ε.Μ.Η. η είσοδος νέου εταίρου. Εξάλλου, η διάταξη του άρθρου 263 του Ν. 4072/2012, δεν θέτει ως στοιχείο του πραγματικού της αίτησης, τη ρητή μνεία της πρόθεσης ανεύρεσης νέου εταίρου για τη συνέχιση της εταιρείας.


 Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους συνεργάτες του γραφείου μας.