Δικηγορικό Γραφείο
Ο ποινικός κώδικας αλλάζει… ξανά

Στις 28 Δεκεμβρίου 2023 ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση στην οποία είχε τεθεί το νομοσχέδιο για την εκ νέου τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Το εν λόγω νομοσχέδιο διαπνέεται από εμφανή τιμωρητική διάθεση του νομοθέτη, αφού περιλαμβάνει πλήθος αυστηροποιημένων τροποποιήσεων που αλλάζουν, προς το χειρότερο, την ποινική διαδικασία που αφορά κυρίως τις πλημμεληματικές πράξεις.

***

Πρόκειται για τροποποιήσεις οι οποίες αλλάζουν συθέμελα, για άλλη μια φορά και μάλιστα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, το νομοθετικό πλαίσιο του ποινικού δικαίου στη Χώρα, μετά την ήδη κεφαλαιώδη τροποποίηση που επήλθε το έτος 2019, με την κατάργηση του παλαιού Ποινικού Κώδικα και την θέση σε ισχύ του νέου Ποινικού Κώδικα του 2019.

Με τις κυοφορούμενες τροποποιήσεις, ο ΠΚ του 2019 θα γίνει παλιός, δίνοντας τη θέση του σε έναν «νέο» κώδικα, ο οποίος με τη σειρά του, θα είναι νέος μόνο στο όνομα, καθώς λόγω των καταργήσεων διατάξεων του ΠΚ του 2019, επιχειρείται επιστροφή στο παρελθόν, ήτοι στον παλαιό ΠΚ του 1985.

Έτσι, θα γίνουμε όλοι μάρτυρες της δυστοπικής νομικώς, κατάστασης, στην οποία θα δικάζονται στην ίδια δικαστική αίθουσα, διαφορετικοί κατηγορούμενοι, πιθανώς για τα ίδια αδικήματα, με διαφορετικούς νόμους!

Συνεπεία αυτού, είναι σίγουρο ότι θα απαντηθεί στην δικαστηριακή πρακτική, το φαινόμενο να χορηγηθεί αναστολή εκτέλεσης της ποινής σε κάποιον κατηγορούμενο, ενώ δεν θα την δικαιούται έτερος κατηγορούμενος, για την ίδια πράξη, στην ίδια δικαστική αίθουσα. Επιπλέον, οι νέες διατάξεις, έχουν αυστηροποιηθεί στο σύνολο τους, σε νευραλγικούς τομείς, όπως αποτελούν εκείνοι της χορήγησης αναστολής, μετατροπής της ποινής κ.α.

Στο παρόν κείμενο, θα επιχειρήσουμε μια πρώτη, ενδεικτική σκιαγράφηση των αυστηροποιήσεων, που έχει ως σκοπό την ενημέρωση του αναγνώστη για την αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου, λόγω της οποίας πλέον, θα απειλείται φυλάκιση και πραγματική έκτιση ποινής, ακόμα και για χαμηλής απαξίας πλημμελήματα.

***

  • Στο άρθ.4 του νομοσχεδίου, προβλέπεται τροποποίηση στο άρθ.42ΠΚ της απόπειρας, σύμφωνα με την οποία, θα είναι δυνατή η τιμώρηση του δράστη της απόπειρας αδικήματος, με την πλήρη ποινή του ολοκληρωμένου εγκλήματος. Η εν λόγω τροποποίηση, αποτελεί στην ουσία, επιστροφή αστην ίδια (καταργηθείσα) διάταξη του Ποινικού Κώδικα του 1985, ο οποίος και καταργήθηκε με τον Ποινικό Κώδικα του 2019. Και επανέρχεται με το νέο νομοσχέδιο.
  • Στο άρθ.5 του νομοσχεδίου, προβλέπεται τροποποίηση στο άρθ.47ΠΚ του συνεργού, σύμφωνα με την οποία, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει στον συνεργό (εννοώντας την έννοια του απλού συνεργού), την ποινή του αυτουργού, «αν κρίνει ότι η συνδρομή που προσφέρθηκε είναι ιδιαίτερα σημαντική για την τέλεση της πράξης και η μειωμένη ποινή του πρώτου εδαφίου δεν επαρκεί για να αποτρέψει τον υπαίτιο από την τέλεση άλλων αξιόποινων πράξεων».
    Με την τροποποίηση αυτή, στην ουσία εξισώνεται ο απλός συνεργός με τον αυτουργό, αφού το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να τους επιβάλει την ίδια ακριβώς ποινή, αν και έχουν ποιοτικώς διαφορετική συμμετοχή στο έγκλημα.
    Ενώ δεν παρέχονται ειδικές προϋποθέσεις, στην περίπτωση των οποίων το δικαστήριο δύναται να επιβάλει την ποινή του αυτουργού. Αντιθέτως αναφέρεται το όλως αόριστο «η συνδρομή που προσφέρθηκε να είναι ιδιαίτερα σημαντική για την τέλεση της πράξης», θολώνοντας με τον τρόπο αυτό ακόμα περισσότερο την διάκριση ανάμεσα στον συνεργό που προσφέρει συνδρομή πριν και κατά την τέλεση της πράξης (απλός συνεργός) και σε εκείνον που παρέχει άμεση συνδρομή κατά την τέλεση της πράξης (άμεσος συνεργός).
  • Στο άρθ.6 του νομοσχεδίου, προβλέπεται η αύξηση της ανώτατης διάρκειας της πρόσκαιρης κάθειρξης, από τα 15 έτη που προέβλεπε ο ΠΚ του 2019, σε 20 έτη. Και η συγκεκριμένη τροποποίηση, αποτελεί επιστροφή στο καθεστώς του παλαιού-παλαιού ΠΚ του 1985.
  • Στο άρθ.7 του νομοσχεδίου, προβλέπεται τροποποίηση του άρθ.57ΠΚ, που στην ουσία αφορά την κατάργηση της τρόπου υπολογισμού της χρηματικής ποινής σε ημερήσιες μονάδες και την επιστροφή στο μοντέλο του παλαιού ΠΚ του 1985, όπου η χρηματική ποινή υπολογίζεται σε χρήμα και συγκεκριμένα, από 500 έως 15.000€ για πλημμελήματα και από 15.000 έως 100.000€ για κακουργήματα.
  • Στο άρθ.9 του νομοσχεδίου, προβλέπεται η επιστροφή του μέτρου ασφαλείας της απέλασης αλλοδαπού, η οποία προβλεπόταν στο άρθ. 74 του παλαιού ΠΚ του 1985 και είχε καταργηθεί με τον ΠΚ του 2019.
  • Στο άρθ. 13 του νομοσχεδίου προβλέπεται αλλαγή του άρθ.83ΠΚ. Στην ουσία αυξάνονται τα περιθώρια ποινών που θα επιβάλλονται σε περιπτώσεις αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων.
  • Στο άρθ.15 προβλέπεται τροποποίηση του άρθ.85ΠΚ, η οποία αφορά την κατάργηση της δεύτερης μείωσης ποινής σε περίπτωση συρροής περισσότερων λόγων μείωσης αυτής. Ειδικότερα ο Ποινικός Κώδικας που ισχύει σήμερα (Ν.4619/19), προβλέπει στο επίμαχο άρθρο, ότι όταν συντρέχουν περισσότεροι λόγοι μείωσης της ποινής η όταν συντρέχουν ένας ή περισσότεροι τέτοιοι λόγοι μαζί με ελαφρυντικές περιστάσεις του άρθ.84 ή περισσότερες ελαφρυντικές περιστάσεις, το δικαστήριο ελαττώνει περαιτέρω το κατώτατο όριο ποινής.
    Το νέο νομοσχέδιο στην ουσία καταργεί την εν λόγω διάταξη και επαναφέρει το καθεστώς που ίσχυε κατά τον παλαιό Ποινικό Κώδικα, κατά τον οποίο (και κατά το νομοσχέδιο) η μείωση της ποινής λαμβάνει χώρα άπαξ.
  • Στο άρθ.17 του νομοσχεδίου, προβλέπεται τροποποίηση του άρθ.99ΠΚ, που αφορά την αναστολή εκτέλεσης ποινής. Μάλιστα, τροποποιείται ακόμα και ο τίτλος του άρθρου, ο οποίος από «Αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρο», γίνεται «Έκτιση και αναστολή εκτέλεσης της ποινής και μέρους της ποινής υπό όρο», με σαφή έμφαση του νομοσχεδίου, στην έκτιση της ποινής και όχι στην αναστολή αυτής.
    Απόδειξη της αλλαγής έμφασης του άρθρου στην έκτιση και όχι στην αναστολή, αποτελεί και ο περιορισμός των περιπτώσεων στις οποίες θα δύναται να χορηγηθεί πλέον αναστολή.
    Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, αναστολή δύναται να χορηγηθεί στην περίπτωση που ο καταδικασθείς, καταδικαστεί σε ποινή που δεν υπερβαίνει το ένα έτος φυλάκισης, με την προϋπόθεση ότι δεν έχει αμετάκλητες καταδίκες που να υπερβαίνουν το έτος.
    Το άρθ.99 του ΠΚ του 2019, προβλέπει ότι η αναστολή χορηγείται εφόσον ο καταδικασθείς καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης έως τριών ετών, εφόσον δεν έχει αμετάκλητες καταδίκες που να υπερβαίνουν τα τρία έτη.
    Έτσι πλέον περιορίζονται κατά πολύ οι περιπτώσεις των δικαιούμενων αναστολής, με αποτέλεσμα καταδικασθέντες σε ποινή φυλάκισης άνω του έτους (ακόμα και για αδικήματα όπως έκδοση ακάλυπτων επιταγών, χρέη στο δημόσιο) να οδηγούνται στη φυλακή.
    Στην περίπτωση μη χορήγησης αναστολής, θα υπάρχει η δυνατότητα μετατροπής της στερητικής της ελευθερίας ποινής, σε χρήμα ή κοινωφελή εργασία, αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις, έχει περιοριστεί το όριο ποινής για το οποίο επιτρέπονται, στα δύο έτη από τα τρία, που προβλέπει ο τωρινός ΠΚ.
  • Στο άρθ.19 του νομοσχεδίου, προβλέπεται ότι η μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας ποινή, σε κοινωφελή εργασία, επιτρέπεται σε ποινές φυλάκισης έως 2 ετών, αντί 3 ετών που προβλεπόταν στον ΠΚ του 2019. Περιορίζονται λοιπόν οι περιπτώσεις στις οποίες επιτρέπεται η κοινωφελής εργασία, με συνέπεια να αυξάνονται οι περιπτώσεις των πολιτών που θα οδηγούνται σε υποχρεωτική έκτιση τουλάχιστον μέρους της ποινής, δηλαδή στην φυλάκιση.

Από τις ανωτέρω όλως ενδεικτικά αναφερόμενες τροποποιήσεις που εισάγει το νέο νομοσχέδιο στον πολύπαθο από νομοθετικές παρεμβάσεις, Ποινικό Κώδικα, αναδύεται προφανώς η τιμωρητική διάθεση από την οποία διακατέχεται ο νομοθέτης, η οποία παραγκωνίζει την αρχή της αναλογικότητας και καταργεί ή τροποποιεί όσες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, δεν είναι αρκετά τιμωρητικές κατά την κρίση του νομοθέτη.

Φυσικά όμως, ένα τόσο νευραλγικό δίκαιο για την λειτουργία μιας κοινωνίας, που άπτεται τόσων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν είναι δυνατόν να αλλάζει ανάλογα με τις επιθυμίες του εκάστοτε νομοθέτη, αλλά θα πρέπει να είναι προϊόν προσεκτικής μελέτης και στάθμισης.

Αυτό το οποίο προμηνύει το εν λόγω νομοσχέδιο, είναι μια χωρίς προηγούμενο αυστηροποίηση του Ποινικού Δικαίου στη Χώρα. Μια αυστηροποίηση που ίσως συμβαίνει για την ικανοποίηση του κοινού περί δικαίου αισθήματος, που σιγοβράζει από το πλήθος ειδεχθών εγκλημάτων που παρελαύνουν κάθε βράδυ στο δελτίο ειδήσεων των 20.00.

Η αυστηροποίηση όμως αυτή, δεν περιορίζεται σε αυτά τα ειδεχθή εγκλήματα, αλλά επεκτείνεται κυρίως στις περιπτώσεις τέλεσης πλημμελημάτων χαμηλής απαξίας, όπως π.χ. η μη καταβολή χρεών στο δημόσιο, δυσφήμηση, κλπ., για τα οποία ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να διωχθεί και να οδηγηθεί ενώπιον της αίθουσας του Δικαστηρίου.

Όπερ σημαίνει ότι αυτή η γενικευμένη αυστηροποίηση, θα καταλήξει να τιμωρήσει περισσότερους από όσους καταφέρει να ικανοποιήσει.


 Μη χάνετε την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωσή σας. Ακολουθήστε μας τώρα στα Google News